Bu testte bir ürün ya da fikrin telif ve patent haklarıyla ilgili bilgiyi hangi kaynaklardan toplayacağını, bu bilgiyi nasıl doğrulayıp kaydedeceğini şehir, müze, kütüphane ve okul projesi durumları üzerinde çalışırsın.
Nasıl çözmek istersin?
Elif, okul kütüphanesinin bilgisayarında sınıf arkadaşının tasarladığı, kapıyı kolay açan mekanizma için araştırma yapıyor.
Elif'in araştırma sorusu şudur: "Bu mekanizma için patent başvurusu nereye yapılır ve başvuruda hangi şartlar aranır?"
Elif'in bu soruya güvenilir bir cevap bulmak için öncelikle başvurması gereken kaynak aşağıdakilerden hangisidir?
Okul gezisinde şehir müzesini gezen öğrencilere rehber, vitrindeki eski bir dikiş makinesini tanıtıyor.
Rehber şu bilgiyi veriyor: "Bu dikiş makinesindeki buluş için patent belgesi yüz yıldan uzun süre önce alındı. Patentin koruma süresi çoktan doldu."
Rehberin verdiği bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Şehir meydanında bir öğrenci, saat kulesini çektiği özgün fotoğrafını sergiliyor. Bir mühendis ise meydandaki trafik ışıklarının elektrik tüketimini azaltan yeni bir devre geliştirmiştir.
Bir grup öğrenci, ders kitabından ve Telif Hakları Genel Müdürlüğü ile Türk Patent ve Marka Kurumunun sitelerinden telif ve patentin neyi koruduğuna dair bilgi toplamıştır.
Topladıkları bilgiye göre öğrencinin çektiği fotoğraf ve mühendisin geliştirdiği yeni devre hangi haklarla korunur?
Bir okul projesinde üç öğrenci, patentin koruma süresini araştırırken farklı bilgilere ulaşmıştır.
Proje grubunun notları
Ayşe
Bir forumda patentin 10 yıl sürdüğü yazıyordu.
Mert
Ben bir video yorumunda 50 yıl dendiğini gördüm.
Zeynep
Bir ansiklopedi sitesinde 20 yıl yazıyor ama yazının ne zaman yazıldığı belli değil.
Konuşmada öğrenciler, patentin koruma süresiyle ilgili farklı bilgiler bulduklarını söylüyor.
Öğrencilerin bu bilgiyi doğrulamak için yapması gereken en uygun adım aşağıdakilerden hangisidir?
Bir okul projesinde öğretmen, sınıftaki öğrencilerin telif hakkı araştırmasında kullandığı ana kaynağı sormuş ve sonuçları bir piktogramla göstermiştir.
Piktogramda öğrencilerin telif araştırmasında kullandığı ana kaynaklar gösterilmiştir.
Piktograma göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Deniz, okul projesi için telif ve patent hakkında topladığı bilgileri bir araştırma tablosuna kaydetmiştir.
| Satır | Bilgi | Kaynak | Erişim tarihi | Doğrulandı mı? |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Patent başvurusu Türk Patent ve Marka Kurumuna yapılır. | Türk Patent ve Marka Kurumu sitesi, Sınai Mülkiyet Kanunu, ders kitabı | 14.10.2026 | Evet |
| 2 | Telif koruması eser ortaya çıkınca kendiliğinden başlar. | Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Telif Hakları Genel Müdürlüğü sitesi, ders kitabı | 14.10.2026 | Evet |
| 3 | Patent, başvuru tarihinden itibaren 20 yıl sürer. | Bir forum yorumu | 15.10.2026 | Evet |
| 4 | Telif, eser sahibinin ölümünden sonra 70 yıl sürer. | Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, ders kitabı, ansiklopedi | Evet |
Öğretmen, bir bilginin "Doğrulandı" diye işaretlenebilmesi için en az üç kaynakla karşılaştırılmasını; her satıra kaynak ve erişim tarihi yazılmasını istemiştir.
Tabloya göre Deniz'in öğretmenin ölçütlerine uyması için hangi satırları düzeltmesi gerekir?
Kemal, şehir kütüphanesinde bir buluşun patent süreciyle ilgili araştırma yapmıştır.
Kemal'in araştırmada yaptığı işler karışık olarak verilmiştir:
I. Bilgileri kaynak ve erişim tarihiyle birlikte tabloya yazdı. II. Türk Patent ve Marka Kurumunun sitesi ve kanun metni gibi kaynakları belirledi. III. Bilgileri üç farklı kaynakla karşılaştırdı. IV. Patent başvurusuyla ilgili bilgileri not aldı.
Bilgi toplama basamaklarına göre Kemal'in yaptığı işlerin doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
Defne, şehir müzesindeki "Bilim Köşesi" panosuna, patentin koruma süresiyle ilgili topladığı ve doğruladığı bilgiyi not olarak asacaktır.
Aşağıdaki notlardan hangisi Defne'nin doğrulanmış bilgiyi kaydetmesi için en uygun nottur?
Bir okul projesinde öğrenciler, okul tiyatrosu için özgün bir oyun metni yazmış ve sahne ışığını otomatik ayarlayan yeni bir devre geliştirmiştir.
Proje toplantısı
Selin
Oyun metnimizin korunması için önce Türk Patent ve Marka Kurumuna başvurup belge almalıyız.
Burak
Işık devremizle patent alıp alamayacağımızı öğrenmek için Türk Patent ve Marka Kurumunun sitesindeki başvuru bilgilerine bakalım.
Ece
Oyun metni yazıldığı anda korunur; istersek Kültür ve Turizm Bakanlığına kaydettirebiliriz. Bunu kanun metninden de kontrol edelim.
Can
Devreyi başvurudan önce fuarda herkese gösterelim; böylece buluşun bize ait olduğu kanıtlanır, patent almak kolaylaşır.
Konuşmada öğrenciler, oyun metni ve ışık devresiyle ilgili haklar hakkında bilgiyi nereden ve nasıl toplayacaklarını tartışıyor.
Konuşmaya göre hangi öğrencilerin söyledikleri doğrudur?
Şehirdeki bir teknoloji fuarını gezen öğrenciler, "Patent Köşesi" panosunda kurgusal üç başvurunun değerlendirme notlarını okuyor.
| Başvuru | Değerlendirme notu |
|---|---|
| I | Katlanır şemsiye. Aynı yapıdaki şemsiyeler yıllardır mağazalarda satılıyor. |
| II | Hiç enerji verilmeden sürekli döneceği söylenen tekerlek. Denemelerde çalıştırılamadı, üretilip kullanılamıyor. |
| III | Bilinen bir su şişesinin kapağı biraz büyütülmüş. Alanın uzmanları bu değişikliği kolayca akıl edebilir. |
Bir buluşa patent verilmesi için buluşun yeni olması, buluş basamağı içermesi (uzmanın kolayca akıl edemeyeceği bir adım olması) ve sanayiye uygulanabilir olması gerekir. Tablodaki üç başvuru da reddedilmiştir.
Tabloya göre her başvurunun karşılamadığı şart aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10