6. Sınıf Sosyal Bilgiler İslam Medeniyeti 3. Test

Bir gazete, İslam medeniyetinin ortak mirasa katkılarını anlatan bir sergiyi tanıtan haber yayımlamıştır.

Haberde, sergideki salonlara konan panolar tabloda verilmiştir. Panolardan birinde alan etiketi hatalı yazılmıştır.

Tabloya göre alan etiketi hatalı olan salon hangisidir?

Bir tarih kulübü, IX. yüzyılda Bağdat'ı gezen hayalî bir yolcunun gözünden yazılmış notlar hazırlamıştır.

Yolcunun notları:

- Şehir, ortasındaki büyük cami ve yönetim binası çevresinde daire biçiminde planlanmış; yollar bu merkezden dışarıya uzanıyor. - Kadı, sabahları halkın anlaşmazlıklarını dinleyip karara bağlıyor. - Kitapçılar çarşısında hat ve tezhiple süslenmiş el yazması kitaplar satılıyor. - Rasathanede çalışanlar geceleri yıldızların konumunu ölçüp kaydediyor. - Bayram gecelerinde sokaklar fenerler ve kandillerle aydınlatılıyor.

Bu notlarda İslam medeniyetinin aşağıdaki alanlarından hangisine ait bir uygulamaya değinilmemiştir?

Bir öğrenci, İslam medeniyetine ait bazı gelişmeleri zaman şeridine yerleştirmiştir.

Öğrencinin notu: Endülüs Emevileri 756-1031 yılları arasında İspanya'da hüküm sürmüştür. Kurtuba Ulu Camii bu devletin eseridir.

Zaman şeridi ve nottaki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?

Bir gazetenin kültür sayfasında İspanya'daki tarihî bir yapıyla ilgili haber yayımlanmıştır.

Haber: Kurtuba (Córdoba) Ulu Camii'nin yapımına 786'da başlandı. Yapı, sonraki yöneticiler döneminde birkaç kez genişletildi. 1236'da kiliseye çevrilen yapı, 1984'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı. Bugün farklı ülkelerden gelen ziyaretçiler yapının sütun ve kemerlerini görmek için şehre geliyor.

Bu haberden aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Bir öğrenci, Medine'de düzenlenen bir belgeyle ilgili iki farklı kaynaktan kısa notlar almıştır.

1. not (tarih ansiklopedisinden): Hicretten kısa süre sonra Medine'de bir belge düzenlendi. Belgenin tarafları Müslümanlar, Medineli Yahudi kabileleri ve Müslüman olmayan Araplardı. Şehir dış saldırılara karşı birlikte savunulacak, anlaşmazlıklar Hz. Muhammed'e götürülecekti.

2. not (bir dergi yazısından): Kimi araştırmacılara göre bu belge, tarihin ilk yazılı anayasası sayılmalıdır.

Öğrenci notlarından şu ifadeleri çıkarmıştır:

I. Belgenin tarafları farklı inançlardan topluluklardır. II. Belge, tarihin ilk yazılı anayasasıdır. III. Belgede anlaşmazlıkların çözümü için bir başvuru yolu belirlenmiştir.

Bu ifadelerden hangileri notlarda olgu olarak verilmiştir?

Bir öğrenci harita çalışmasında, Çin'de bulunan kâğıdın Avrupa'ya ulaşma yolunu numaralı duraklarla göstermiştir.

Öğrencinin notları:

- 1. durakta kâğıt üretimi, 2. duraktan önce gelişti. - 2. durakta 794-795 yıllarında bölgenin ilk kâğıt imalathanesi kuruldu. - 3. durakta XII. yüzyılda Avrupa'nın ilk kâğıt imalathanesi sayılan atölye açıldı. - 4. durakta kâğıt üretimi 1276'da başladı. - İlk üç durak, o yıllarda Müslümanların yönettiği şehirlerdir.

Haritadaki bilgiler ve notlara göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Bir gazetenin bilim sayfasında bir matematik öğretmeniyle yapılan söyleşi yayımlanmıştır.

Söyleşiden bir bölüm: "Derste kullandığımız 'cebir' kelimesi, IX. yüzyılda Bağdat'ta çalışan Harezmî'nin bir kitabının adından geliyor. Bu kitap 1145'te Latinceye çevrildi. Harezmî, Hint rakamlarını ve onluk sayı sistemini anlatan bir hesap kitabı da yazdı; bu kitap da Latince çevirisiyle Avrupa'da tanındı. Bilgisayar biliminde sık geçen 'algoritma' terimi ise Harezmî'nin adının Latince söylenişinden türedi."

Söyleşideki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Bir gazetenin tarih köşesinde Abbasiler dönemindeki yargı düzeniyle ilgili bir yazı yayımlanmıştır.

Yazıdan bir bölüm: İslam devletinde şehirlere daha önce de kadılar atanıyordu. Abbasi halifesi Harun Reşid döneminde ise ilk kez kadılkudât (başkadı) adıyla bir makam kuruldu ve bu göreve Ebu Yusuf getirildi. Başkadı, kadıların atanmasında söz sahibiydi; kadılar onun adına görev yapıyordu. Devletin gelir ve giderleri ise beytülmal (devlet hazinesi) aracılığıyla ayrıca izleniyordu.

Bu yazıya göre başkadılık makamıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir okul radyosunda İslam dünyasındaki çeviri çalışmaları üzerine kısa bir söyleşi yapılmıştır.

Konuşmada Tarık'ın görüşünü destekleyen bir kanıt olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

Bir öğrenci harita çalışmasında dört şehri numaralandırmış ve üç bilgi kartı hazırlamıştır.

Bilgi kartları:

- Kart K: Avrupa kıtasındaki bu şehirde yaşayan bir hekimin yazdığı tıp ansiklopedisinin, cerrahi aletleri çizimlerle anlatan bölümü XII. yüzyılda Latinceye çevrildi. - Kart L: Emeviler döneminde bu şehirdeki büyük cami, ibadetin yanında ders halkalarının toplandığı bir ilim merkeziydi. - Kart M: Abbasiler döneminde bu şehirde kurulan ilim merkezinde Grekçe, Farsça ve Sanskritçe eserler Arapçaya çevrildi.

Şehirlerden biri hiçbir kartla eşleşmemektedir.

Haritadaki numaralı şehirler kartlarla eşleştirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğru olur?