Bu testte VII-XIII. yüzyıllarda İslam medeniyetinin eğitim, bilim, hukuk, kültür, sanat ve mimari alanlarındaki katkılarını müze etiketi, katalog kartı, harita, zaman şeridi ve konuşma gibi kaynaklar üzerinden yorumlarsın. Bir kaynaktan hangi sonuca ulaşılabileceğini ve bir görüşü hangi bilginin desteklediğini değerlendirirsin.
Nasıl çözmek istersin?
Bir müze gezisinde sınıf, el yazması eserlerin sergilendiği salonu dolaştı.
Salondaki bir vitrinin etiketinde XII. yüzyılda hazırlanmış bir el yazmasıyla ilgili şu bilgiler yazıyordu:
"Sayfa kenarları altın yaldız ve boyalarla süslenmiştir (tezhip). Metin, ölçülü ve özenli harflerle yazılmıştır (hat). Kitabın deri kabı elde hazırlanmıştır (cilt)."
Etiketteki bilgiler İslam medeniyetinin hangi alandaki katkısını en doğrudan örneklemektedir?
Bir halk kütüphanesinde Abbasiler dönemine ait kitapların bulunduğu rafa konu kartları yerleştirildi.
Kütüphanenin Abbasiler rafında şu kartlar vardır:
I. Bağdat ve Şam'daki rasathanelerde gök cisimlerinin hareketleri ölçüldü, gözlem tabloları hazırlandı. II. Yargı işlerini yönetmek üzere başkadılık (kādılkudât) makamı oluşturuldu. III. Samerra şehri kuruldu; şehirde dönemin en büyük camisi yapıldı. IV. Bayramlarda şehirler fener alayları ve kandillerle ışıklandırıldı.
Kartlardaki gelişmeler aşağıdaki alanlardan hangisiyle ilişkilendirilemez?
Bir okul projesinde Zeynep, kâğıdın Çin'den sonraki yolculuğunu gösteren bir zaman şeridi hazırladı.
Kâğıt ilk olarak Çin'de üretilmiştir. Zaman şeridindeki Semerkant, Bağdat ve Şâtıbe o dönemde İslam dünyasının şehirleridir; Fabriano ise İtalya'dadır.
Zaman şeridine ve verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bir şehir gezisinde rehber, Medine'nin ilk dönemindeki merkezî yapıyı anlattı.
Rehber şunları anlattı:
"Hicretten sonra Medine'de Mescid-i Nebevî yapıldı. Yapının arkasındaki suffe bölümünde kimsesiz Müslümanlar barındı ve burada ders gördü. Hendek Savaşı sırasında yaralılar, mescidin bahçesine kurulan bir çadırda tedavi edildi."
I. Mescit, ibadetin yanında barınma, eğitim ve sağlık ihtiyaçlarına da hizmet etmiştir. II. Suffede ders görenler, Medine dışından öğrenim için gelen kişilerdir. III. Savaşta yaralananların tedavisi için mescidin alanından yararlanılmıştır.
Rehberin anlattıklarına göre yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
Bir okul projesi için iki öğrenci, İslam medeniyetinde bilimin gelişimi üzerine kısa bir podcast kaydı yaptı.
Podcast kaydından
Selin
Bence Müslüman bilginler eski Yunan ve Hint eserlerini yalnızca çevirip sakladılar, bunlara yeni bir şey eklemediler.
Kaan
Katılmıyorum. Çevirdikleri bilgileri geliştirdiler ve kendi eserlerini de yazdılar.
Konuşmada Kaan'ın görüşünü destekleyen en güçlü kanıt aşağıdakilerden hangisidir?
Okul kütüphanesinde bir öğrenci, eski bir tıp eseriyle ilgili katalog kartını inceledi.
| Bilgi | Açıklama |
|---|---|
| Eser | et-Tasrîf |
| Yazarı | Zehrâvî |
| Yazıldığı yer | Endülüs, Kurtuba çevresi |
| Tamamlandığı yıl | 1000 yılı dolayı |
| İçerik | 30 bölümlük tıp ansiklopedisi; son bölümü cerrahi ve cerrahi alet çizimleri |
| Çevirisi | Cerrahi bölümü XII. yüzyılda Latinceye çevrildi. |
Katalog kartındaki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Okulda düzenlenen bir bilim şenliğinde öğrenciler, İslam medeniyetinin katkılarını anlatan kartları alan stantlarına yerleştirdi.
Öğrencilerin stantlara yerleştirdiği kartlardan bazıları aşağıda verilmiştir.
Bu kartlardan hangisi yanlış standa konmuştur?
Bir yaz gezisinde aile, İspanya'daki Kurtuba (Córdoba) şehrini ziyaret etti.
Ailenin ziyaret ettiği yapının önündeki tabelada şu bilgiler yazıyordu:
"Bu ulu caminin yapımına 786'da başlandı. Yapı IX ve X. yüzyıllarda üç kez genişletildi. 1236'da kiliseye çevrildi. 1984'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı."
Tabeladaki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Bir okul projesinde öğrenciler, hukuk alanındaki gelişmeleri anlatan iki kartlık bir pano hazırladı.
Panodaki kartlar şunlardır:
Kart 1. Medine Vesikası: Hicretten kısa süre sonra Medine'deki Müslümanlar, Yahudi kabileleri ve Müslüman olmayan Arap kabileleri arasında yazılı bir anlaşma yapıldı. Anlaşmada şehrin birlikte savunulması ile din ve vicdan hürriyeti gibi maddeler yer aldı.
Kart 2. Veda Hutbesi (632): İnsanların ayrım yapılmaksızın eşit olduğu, can ve malın dokunulmaz olduğu vurgulandı. Bu ilkeler, 1948'de kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'ndeki bazı ilkelerle benzerlik gösterir.
I. İki metinde de toplum hayatını düzenleyen ilkeler yer alır. II. Veda Hutbesi'ndeki bazı ilkelere benzer ilkeler, XX. yüzyılda kabul edilen bir belgede de bulunur. III. Medine Vesikası, yalnızca Müslümanların haklarını güvence altına almıştır.
Kartlardaki bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
Bir gezi rehberinde İslam medeniyetinin önemli merkezleri bir harita üzerinde gösterildi.
Gezi rehberinde haritadaki şehirlerden üçü için şu notlar yazılacaktır:
K: Endülüs Emevilerinin başkentiydi; kurulan kütüphaneler ve yapılan çevirilerle bilgi Avrupa'ya ulaştı. L: Emevilerin başkentiydi; şehrin büyük camisi bir ilim merkezi hâline geldi. M: Abbasiler döneminde kurulan Beytülhikme'de birçok dilden eser Arapçaya çevrildi.
Haritaya göre K, L ve M notları hangi numaralı şehirlerle eşleştirilmelidir?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10