1. soru / 10
Sınıf panosuna ilk Türk devletleriyle ilgili bir zaman şeridi asıldı.
Zaman şeridine göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bu testte Türkistan'da kurulan Asya Hun, Göktürk ve Uygur devletlerinin yönetim, ordu, sanat ve ekonomi alanındaki katkılarını harita, zaman şeridi, tablo ve kısa kaynak metinler üzerinden incelersin. Kaynaktan bilgi toplama, soru sorma ve bilginin doğruluğunu değerlendirme becerilerini de çalışırsın.
Nasıl çözmek istersin?
Sınıf panosuna ilk Türk devletleriyle ilgili bir zaman şeridi asıldı.
Zaman şeridine göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Ece, sınıfta ders kitabındaki ilk Türklere ait keçe parçası, kemer tokası ve at koşum takımı fotoğraflarını inceliyor.
Ece, fotoğraflardaki eşyaların hepsinin küçük ve hafif olduğunu, aralarında hiçbir bina ya da büyük heykel bulunmadığını fark etti. Bu durumun nedenini araştırmak istiyor.
Ece'nin merak ettiği konuyu en iyi ifade eden araştırma sorusu aşağıdakilerden hangisidir?
Sosyal bilgiler dersinde öğretmen, tahtaya Türkistan'ın haritasını yansıtıyor.
Haritada Türkistan'daki bazı göl, dağ ve çöllerin adları gösterilmiştir. Öğretmen, bu bölgede karasal iklimin görüldüğünü ve dağlarla çöller arasında geniş bozkırların uzandığını anlatıyor.
Haritadaki yer adları ve öğretmenin anlattıkları birlikte düşünüldüğünde bölgede yaşayan ilk Türk toplulukları için aşağıdakilerden hangisi beklenir?
Okul gezisinde öğrenciler bir müzedeki kurgan buluntuları vitrinini inceliyor.
| Buluntu | Malzeme ve süsleme |
|---|---|
| At koşum takımı | Deri ve demir |
| Keçe parçası | Yün, üzerinde geyik figürleri |
| Kemer tokası | Altın, üzerinde at figürü |
| Ok uçları | Demir |
Tablodaki vitrin etiketlerine göre bu eşyaları yapan topluluk hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Mahalledeki halk kütüphanesinde öğrenciler bir bilgi kartı okuyup karta dayanarak sorular yazıyor.
Bilgi kartı: "İlk Türk devletlerinde ordunun büyük kısmı atlı askerlerden oluşurdu. Ücretli asker yoktu; savaşabilecek herkes asker sayılırdı. Çocuklar küçük yaşta ata binmeyi ve ok atmayı öğrenirdi."
Öğrencilerin yazdığı aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı bu kartta vardır?
Deniz, evde ablası Selin'le birlikte Uygurlar hakkında ödev hazırlıyor.
Deniz
Bir web sitesinde Uygur Devleti'nin 744'te kurulduğunu okudum.
Selin
Benim baktığım bir sosyal medya paylaşımında 745 yazıyor. Paylaşım binlerce kez beğenilmiş.
Deniz
Ödevime hangisini yazacağıma nasıl karar vereceğim?
Konuşmaya göre Deniz'in bilginin doğruluğunu değerlendirmek için yapması gereken en uygun davranış aşağıdakilerden hangisidir?
Öğretmen, ilk Türk devletlerinde yönetimle ilgili kurgusal bir olayı anlatan kaynak kartını sınıfa dağıttı.
Kaynak kartı (temsilî): "Bir kağan öldükten sonra kardeşi ve oğlu, tahtın kendisine ait olduğunu söyledi. Boy beylerinin bir kısmı kardeşi, bir kısmı oğlu destekledi ve ülke ikiye bölündü."
Bu olayın ortaya çıkmasında ilk Türk devletlerindeki hangi anlayış etkili olmuştur?
Elif, mahallesindeki kütüphanede Uygurlar hakkında notlar topluyor.
Elif, "Uygurlar yerleşik hayata geçmiştir." bilgisinin doğruluğunu sınamak için şu notları topladı:
I. Tarlalarını sulamak için kanallar açtılar. II. Bir kısmı sürüleriyle yaylak ile kışlak arasında göç etmeyi sürdürdü. III. Tapınakların duvarlarına resimler yaptılar. IV. At koşum takımlarını madenle süslediler.
Elif'in notlarından hangileri bu bilgiyi doğrudan destekler?
Sınıfta öğretmen kurultayla ilgili bir bilgi yazdı ve dört öğrenciden yorum yapmalarını istedi.
Arda
Kurultaya katılanlar, bugünkü milletvekilleri gibi halkın oyuyla seçilirdi.
Kaan
Kurultay isterse kağanı görevden alabilirdi.
Defne
Kurultayda kararlar, katılanların oy çokluğuyla alınırdı.
Zeynep
Kağan, karar vermeden önce hatunun ve boy beylerinin görüşlerini duyabilirdi.
Öğretmenin yazdığı bilgi: "İlk Türk devletlerinde devletin önemli işleri kurultayda (toy) görüşülürdü. Kurultaya kağan, hatun ve boy beyleri katılırdı. Görüşmelerin ardından son kararı kağan verirdi."
Konuşmadaki yorumlardan hangisi öğretmenin yazdığı bilgiyle desteklenir?
Mert, ailesiyle gittiği bir müzede devlet adları yazılmayan üç panodan notlar aldı.
| Pano | Not |
|---|---|
| X | Orhun Vadisi'ne dikilen yazıtlarda, devletin bir süre Çin egemenliğinde kaldıktan sonra yeniden kurulduğu anlatılır. |
| Y | Bir hükümdar, Soğdlu tüccar ve din adamlarıyla yayılan Maniheizmi resmî din yaptı. Başkent surlarla çevriliydi. |
| Z | Mete döneminde boylar tek yönetimde birleşti; ordu onlu, yüzlü, binli birliklere ayrıldı. |
Tablodaki notlara göre X, Y ve Z panolarında anlatılan devletler kuruluş sırasına göre dizilirse aşağıdakilerden hangisi elde edilir?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10