1. soru / 10
Bilim müzesindeki bir panoda Güneş, Ay ve Dünya'nın bir andaki dizilişi çizilmiştir.
Şekildeki dizilişte hangi olay gerçekleşebilir?
Bu testte Güneş ve Ay tutulmasında gök cisimlerinin dizilişini, tutulmanın kimlerden görülebileceğini, güvenli gözlemi ve tutulma modellerini çözeceksin. Şekil ve tabloları dikkatle incele, her şıkta kimin gölgesinin kime düştüğünü düşün.
Nasıl çözmek istersin?
Bilim müzesindeki bir panoda Güneş, Ay ve Dünya'nın bir andaki dizilişi çizilmiştir.
Şekildeki dizilişte hangi olay gerçekleşebilir?
Elif sınıf sunumu için iki tutulmayı karşılaştıran bir tablo hazırladı; öğretmeni tabloda iki satırın hatalı olduğunu söyledi.
| Satır | Özellik | Güneş tutulması | Ay tutulması |
|---|---|---|---|
| 1 | Gök cisimlerinin dizilişi | Güneş-Dünya-Ay | Güneş-Ay-Dünya |
| 2 | Gerçekleşebildiği evre | yeni ay | dolunay |
| 3 | Gözlenebildiği zaman | gündüz | gece |
| 4 | Çıplak gözle doğrudan bakmak güvenli mi? | Evet | Evet |
Tablodaki iki hatalı satırı doğru biçimde düzelten ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Okul bahçesinde toplanan dört arkadaş, birazdan başlayacak parçalı Güneş tutulmasını izlemeye hazırlanıyor.
Deniz
Koyu camlı güneş gözlüğümü takarsam Güneş'e doğrudan bakabilirim.
Ali
İğne delikli kartonla Güneş'in görüntüsünü yere düşürüp onu izleyeceğim.
Ece
Güneş bulutun arkasına girince dürbünle kısa kısa bakarım.
Mert
Gelecek ayki Ay tutulmasını izlemek için de tutulma gözlüğü almamız şart.
Konuşmada hangi öğrencinin söylediği hem güvenli hem doğrudur?
Bir gözlemevi gezisinde öğrenciler, aynı anda üç farklı yerden tutulmayı izleyen gözlemcilerin notlarını şemayla eşleştiriyor.
| Not | Gözlemci notu |
|---|---|
| 1 | Gece yaşanıyordu. Güneş hiç görünmedi. |
| 2 | Gündüzdü. Güneş birkaç dakika tamamen örtüldü. |
| 3 | Gündüzdü. Güneş'te hiçbir örtülme görmedim. |
Şekildeki P, R ve S noktalarındaki gözlemciler aynı anda not almıştır. Tablodaki notlar bu noktalarla nasıl eşleşir?
Zeynep, fen laboratuvarında bir masa lambası, bir portakal ve bir nohutla Ay tutulması modeli kurmak istiyor.
Zeynep'in Ay tutulmasını doğru gösterebilmesi için malzemeleri nasıl eşlemesi ve sıralaması gerekir?
Bir astronomi kulübü, okul bahçesinde yaptığı gözlemleri bir günlüğe kaydetti.
| Kayıt | Tarih ve saat | Gökyüzü | Gözlem notu |
|---|---|---|---|
| 1 | 14 Mart, 03.00 | Gece, açık hava | Dolunay gece yarısından sonra yaklaşık iki saat boyunca bakır renginde ve soluk göründü, sonra eski parlaklığına döndü. |
| 2 | 21 Mart, 12.00 | Gündüz, bulutlu | Kalın bulutlar Güneş'i örttü, ortalık karardı. |
| 3 | 29 Mart, 13.00 | Gündüz, açık hava | İğne delikli kartonun yere düşürdüğü Güneş görüntüsü hilal biçimindeydi. |
| 4 | 7 Nisan, 22.00 | Gece, açık hava | Ay'ın yarısı aydınlık görünüyordu; aydınlık kısım her gece biraz değişti. |
Tablodaki kayıtlardan hangisi bir Ay tutulmasına aittir?
Okulun fen atölyesinde Kaan, bir lamba ve iki topla tutulma modeli kurdu.
Kaan küçük topu lambanın ve büyük topun tam hizasında, tek düzlemde dolaştırınca her turda 1 numaralı konumda Güneş tutulması, 2 numaralı konumda Ay tutulması oluştu. Atölye görevlisi bir yıllık takvimi gösterdi: Yıl boyunca her ay bir yeni ay ve bir dolunay olmuş ama yalnız birkaç tutulma gözlenmiş. Kaan, modelini bu kanıta uydurmak için ne yapmalıdır?
Mert, sınıf sunumu için dolunay gecesinde Ay'ın Dünya'nın gölgesine girişini gösteren bir şema hazırladı.
Şekilde Ay'ın iki farklı andaki konumu 1 ve 2 ile gösterilmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Selin, sınıf ödevi için okuduğu tutulma haberlerinden notlar alıp bir tabloya kaydetti.
| Tarih | Olay | Habere göre görüldüğü yer |
|---|---|---|
| 12 Ağustos 2026 | Tam Güneş tutulması | Grönland, İzlanda ve İspanya'nın bazı bölgeleri |
| 28 Ağustos 2026 | Parçalı Ay tutulması | O sırada geceyi yaşayan bölgeler |
| 2 Ağustos 2027 | Güneş tutulması | Türkiye'den parçalı görülecek |
Selin'in tablosundaki verilerle aşağıdaki sonuçlardan hangisi desteklenir?
Defne, sınıf sunumu için bir el feneri, büyük bir top ve küçük bir topla Güneş tutulması modeli kurdu; sırayı fener, büyük top, küçük top olarak dizdi.
Öğretmeni Defne'ye bir takvim kaydı gösterdi: Tutulma, yeni ay gününde ve gündüz saatlerinde gözlenmiş. Bu kanıta göre Defne modelini nasıl yenilemelidir?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10