1. soru / 10
Fen dersinde öğretmen, Güneş, Dünya ve Ay'ın bir andaki dizilişini tahtaya çizdi.
Şekilde Güneş, Ay ve Dünya aynı doğru üzerinde gösterilmiştir. Bu dizilişte hangi tutulma gerçekleşir ve kimin gölgesi kimin üzerine düşer?
Bu testte Güneş ve Ay tutulmasında gök cisimlerinin dizilişini, tutulmaların hangi evrede ve ne zaman görüldüğünü, güvenli gözlemi ve tutulma modelini çalışacaksın. Her sorunun çözümünü adım adım okuyarak eksiklerini görebilirsin.
Nasıl çözmek istersin?
Fen dersinde öğretmen, Güneş, Dünya ve Ay'ın bir andaki dizilişini tahtaya çizdi.
Şekilde Güneş, Ay ve Dünya aynı doğru üzerinde gösterilmiştir. Bu dizilişte hangi tutulma gerçekleşir ve kimin gölgesi kimin üzerine düşer?
Elif, ailesiyle birlikte izleyeceği Ay tutulması için buzdolabına bir hatırlatma kartı hazırlıyor.
Elif kartına Ay tutulmasının hangi evrede gerçekleşebildiğini ve hangi zaman diliminde gözlemlenebildiğini yazacaktır. Elif'in yazması gereken eşleştirme hangisidir?
Okulda Güneş tutulması günü için öğrenciler, tutulmayı bahçede nasıl izleyeceklerini konuşuyor.
Tutulmayı nasıl izleyelim?
Kerem
Koyu camlı güneş gözlüğümü takıp Güneş'e kısa süre bakarım.
Zeynep
Güneş bulutun arkasına geçince birkaç saniye çıplak gözle bakarım.
Mert
Kartona iğneyle delik açıp Güneş'in görüntüsünü beyaz kâğıda düşürürüm.
Ece
Babamın dürbününü alıp Güneş'e kısa bir süre bakarım.
Konuşmada öğrenciler Güneş tutulmasını izleme yöntemlerini anlatıyor. Hangi öğrencinin yöntemi göz sağlığı açısından güvenlidir?
Defne, evde bir el feneri, bir basketbol topu ve bir pinpon topuyla tutulma modeli kurmak istiyor.
Defne modelinde Ay tutulmasını göstermek istiyor. Malzemeleri hangi düzende kullanırsa Ay tutulmasını doğru modellemiş olur?
Can, babasıyla birlikte bir gece balkondan Ay'ı hiç ara vermeden izledi ve en çok kararan anı da deftere kaydetti.
| Saat | Ay'ın görünümü |
|---|---|
| 21.00 | Dolunay, Ay'ın tamamı parlak |
| 21.40 | Ay'ın bir kenarında karanlık bir bölge belirdi |
| 22.30 | Ay'ın yaklaşık yarısı karanlık |
| 22.55 | En çok kararan an, Ay'ın yarısından biraz fazlası karanlık |
| 23.20 | Karanlık bölge küçüldü |
| 00.10 | Ay'ın tamamı yeniden parlak |
Tablodaki kayıtlara göre Can'ın gözlediği olay için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Bir Güneş tutulması anında Dünya'nın üç ayrı yerinde bulunan üç kişi, gökyüzünde ne gördüklerini birbirlerine telefonla anlatıyor.
Şekilde Güneş ışığı soldan gelmektedir. Dünya'nın taralı yarısında gece yaşanmaktadır. P, R ve S noktalarında birer kişi bulunmaktadır. Bu soruda Güneş tutulmasının yalnız Ay'ın gölgesinin düştüğü yerden görüldüğünü kabul et. Bu kişilerin tutulmayı görmesiyle ilgili hangi yorum doğrudur?
Bir haber sitesi, 2 Ağustos 2027'de gerçekleşecek Güneş tutulmasını duyurdu. Selim haberdeki bilgileri deftere tablo olarak geçirdi.
| Bilgi | Haberde yazan |
|---|---|
| Tarih | 2 Ağustos 2027 |
| Olay | Güneş tutulması |
| Tam tutulma hattında en uzun süre | Yaklaşık 6 dakika 23 saniye |
| Türkiye'de görünüm | Parçalı |
Tablodaki kayda göre bu tutulma Türkiye'den izlenirken aşağıdakilerden hangisi doğru olur?
Fen kulübündeki öğrenciler masa lambası, mandalina ve nohutla bir tutulma modeli kurdu.
| Zaman | Dolunay görüldü mü? | Ay tutulması gözlendi mi? |
|---|---|---|
| 1. ay | Evet | Hayır |
| 2. ay | Evet | Hayır |
| 3. ay | Evet | Evet |
| 4. ay | Evet | Hayır |
| 5. ay | Evet | Hayır |
| 6. ay | Evet | Hayır |
Öğrencilerin modelinde lamba Güneş, mandalina Dünya, nohut Ay'dır. Nohut, mandalinanın çevresinde dolaştırılırken her turda mandalinanın gölgesinden geçiriliyor. Bu model her dolunayda Ay tutulması olacağını gösteriyor. Tablodaki kayıtlara uymak için model nasıl yenilenmelidir?
Deniz, bir gök olayları takviminden dört tutulma kaydı çıkardı. Kayıtlardan birini yazarken hata yaptı.
| Kayıt | Evre | Gözlem zamanı | Gözlenen olay |
|---|---|---|---|
| 1 | Dolunay | Gece | Ay'ın bir kısmı karardı |
| 2 | Yeni ay | Gündüz | Güneş'in bir kısmı örtüldü |
| 3 | Dolunay | Gündüz | Güneş'in tamamı örtüldü |
| 4 | Dolunay | Gece | Ay'ın tamamı karardı |
Tablodaki kayıtlardan hangisi gerçek bir tutulma kaydı olamaz?
Emre, odasında bir el feneri ve iki topla Güneş tutulmasını gösteren bir model kurdu.
Şekilde Emre'nin modeli görülmektedir. Modelde el feneri Güneş'i, soldaki top Ay'ı, sağdaki top Dünya'yı temsil ediyor. Emre'nin modelinde Ay modelinin gölgesi Dünya modelinin tamamını kaplıyor. Oysa okuduğu bir haberde Güneş tutulmasının Dünya'nın yalnız dar bir bölgesinden görüldüğü yazıyor. Emre modelini bu yeni kanıta göre nasıl yenilemelidir?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10