Lamba, top ve baş modelini şekil, grafik ve tablolarla yorumlayarak Ay'ın evrelerini gösteren modeli kurmayı ve yeni kanıtlara göre yenilemeyi dene.
Nasıl çözmek istersin?
Bir öğrenci lambayı topa 30 cm yaklaştırdığında topun yarıdan daha azının aydınlandığını, ışığın topun çevresinde yayıldığını fark etti.
Gerçekte Güneş çok uzakta olduğundan Ay'ın yarısı aydınlıktır. Öğrenci modelini bu yeni kanıta göre yenilemek istiyor. Aşağıdakilerden hangisini yapmalıdır?
Bir öğrenci ilk modelinde yeni ay konumu ile dolunay konumunu başın çevresinde birbirine dik doğrultularda (90° arayla) yerleştirmişti. Gözlem notlarında Ay'ın hiç görünmediği geceden dolunaya yaklaşık 15 gün, dolunaydan yeniden görünmediği geceye de yaklaşık 15 gün olduğunu yazdı.
Öğrenci bu yeni kanıta göre modelini nasıl yenilemelidir?
Sınıfta dört grup, Ay'ın evrelerini Dünya'dan gözlendiği gibi göstermek için farklı modeller önerdi ve modellerini tabloya yazdı.
| Grup | Lamba | Top | Baş | Hareket |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Güneş | Ay | Dünya | Top, başın çevresinde dolanır |
| 2 | Güneş | Ay | Dünya | Top yerinde kendi etrafında döner, baş sabit |
| 3 | Ay | Güneş | Dünya | Top, başın çevresinde dolanır |
| 4 | Güneş | Dünya | Ay | Baş, topun çevresinde dolanır |
Tabloya göre hangi grupların modeli, Ay'ın evrelerini Dünya'dan gözlendiği gibi gösterebilir?
Defne 5 Mart akşamı dolunay gözlemledi ve evrelerin yaklaşık 30 günde tekrarlandığını, topun başın çevresinde bir tam turu 30 günde attığı bir modelle göstermek istiyor.
Defne, 27 Mart akşamı için modelinde topu nereye getirmelidir?
Bir öğrenci, topun bir tam turunu 30 gün kabul ettiği modelde topu K konumundan L konumuna getiriyor.
Top, Şekil'deki okun gösterdiği yönde K konumundan L konumuna getirilirken Ay'ın aydınlık görünen kısmı nasıl değişir ve bu hareket yaklaşık kaç gün sürer?
Bir öğrenci, Ay'ın aydınlık görünen kısmını bir ay boyunca yedi farklı günde gözlemleyip yüzde olarak kaydetti ve lamba, baş, top modeliyle yorumlamak istiyor.
Grafikteki veriler modeldeki top konumlarıyla eşleştirilirse aşağıdakilerden hangisi doğru olur?
Bir öğrenci modelinde lambayı bu kez başın üst tarafına yerleştirdi ve topu A konumundan başlatıp okla gösterilen yönde döndürüyor. Topun bir tam turu 30 gün sürüyor.
Şekil'e göre top A konumundan başlayıp okun yönünde 11 gün ilerletilirse hangi konumda ve hangi evrede olur?
Bir öğrenci, Ay'ın Dünya'dan uzaklaştıkça evresinin değiştiğini düşünüyor ve bunu lamba, baş, top modeliyle sınıyor.
| Deneme | Top ile baş arası | Topun konumu | Başın gördüğü aydınlık kısım |
|---|---|---|---|
| 1 | 30 cm | Lamba ile baş doğrultusuna dik | Yarısı |
| 2 | 60 cm | Lamba ile baş doğrultusuna dik | Yarısı |
| 3 | 90 cm | Lamba ile baş doğrultusuna dik | Yarısı |
| 4 | 60 cm | Lamba ile baş arasında | Hiç görünmüyor |
| 5 | 60 cm | Başın arkasında, lambanın karşısında | Tamamı |
Tablodaki deneme sonuçlarına göre öğrencinin düşüncesi ve modeli için hangisi söylenebilir?
Bir öğrenci, modelinin tahmin ettiği aydınlık yüzdesini gerçek gözlemlerle karşılaştırıp grafiğe çizdi.
Grafikteki gözlem ve tahmin çizgileri karşılaştırılırsa öğrenci modelini nasıl yenilemelidir?
Bir öğrenci, lamba (Güneş), baş (Dünya) ve top (Ay) ile kurduğu modelde topu başının çevresinde bir tam turu 30 günde tamamlayacak biçimde döndürüyor.
Öğrenci, topu Şekil'deki okun gösterdiği yönde döndürerek K konumundayken durduruyor. Sonra topu aynı yönde 11 gün daha ilerletiyor. Top bu sırada hangi evreyi temsil eder?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10