6. Sınıf Sosyal Bilgiler Türklerin İslamiyet'i Kabulü 4. Test

İki kazı ekibi, farklı dönemlere ait iki mezar alanı hakkında rapor hazırladı.

Rapor 1 (İslamiyet öncesine ait alan): Toprağın üstüne yığılmış, höyük biçimli büyük bir mezar bulundu. Mezarın yakınında dizili taş heykeller vardı. Mezara at koşumları, kaplar ve hayvan motifli bir kemer tokası konmuştu.

Rapor 2 (Kabulden sonraya ait alan): Kubbeli, küçük ve taştan bir mezar yapısı bulundu. Kapısının çevresi geometrik ve bitkisel motiflerle süslenmişti; üzerinde Arap harfleriyle yazılmış bir yazı vardı. Mezarın içinde eşya bulunmadı; çevrede taş heykel de yoktu.

İki rapor, İslamiyet'in inanç esaslarıyla ilgili bilgilerle birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Bir sınıfta öğrenciler, araştırma ödevi için kendi adlarının kökenini sözlükten buldu ve sonuçları grafiğe döktü.

Yalnız grafikteki sayım ve İslamiyet'in kabulüyle ilgili bilgiler kullanıldığında aşağıdaki yorumlardan hangisine ulaşılabilir?

Bir sınıf, Karahanlılar döneminde Kaşgar'da yaşayan bir ailenin hikâyesini yazmak için cümle öneriyor.

Konuşmadaki cümlelerden hangisi, hikâyenin geçtiği dönemin koşullarına uymaz?

Bir öğrenci, Türklerin İslamiyet'le temasını araştırırken haritada üç yer işaretledi ve her biri için not aldı.

Öğrencinin notları şöyledir:

1: 751 yılında yakınında Abbasiler ile Çin orduları savaştı; Karluk Türkleri Abbasileri destekledi. Savaştan sonra Türklerle Müslümanlar arasındaki ilişkiler yakınlaştı. 2: Müslüman tüccarlarla Türklerin karşılaştığı bir ticaret ve kültür merkeziydi. 3: Karahanlıların merkezlerinden biriydi; X. yüzyılda bu devletin hükümdarı Müslüman olunca İslamiyet Karahanlılarda yayıldı.

Haritada işaretli yerler ve notlar birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Zaman şeridinde Satuk Buğra Han, Karahanlıların hükümdarıdır.

Zaman şeridindeki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir öğrenci, kabulden önce ve sonraki hayatı karşılaştıran bir tablo hazırladı.

Öğrencinin arkadaşı tabloya bakarak şöyle diyor: "İslamiyet'in kabulü Türk toplumuna yalnızca yeni unsurlar eklemiş, eski unsurların hiçbirinden vazgeçilmemiştir."

Bu yargının yanlış olduğunu göstermek için tablonun hangi satırı kanıt olarak kullanılabilir?

Bir öğrenci, yaşadığı şehirdeki tarihî yapılarla ilgili bir araştırma ödevi hazırladı.

Öğrencinin notları şöyledir:

- Yüzyıllar önce yapılmış bir medrese bugün kütüphane olarak kullanılıyor. - Şehir dışındaki eski bir kervansaray onarılmış; içinde sergiler ve konserler düzenleniyor. - Şehirdeki bir vakıf, ihtiyaç sahibi öğrencilere burs veriyor.

I. Medresenin bugün de ilk yapıldığı işlevle, eğitim yapısı olarak kullanıldığı II. Kabulden sonra yaygınlaşan bir eğitim yapısının bugün farklı bir işlevle kullanıldığı III. Vakıf aracılığıyla yardımlaşma geleneğinin bugüne uzanan bir benzerinin bulunduğu

Notlar, İslamiyet'in kabulünden sonra yaygınlaşan unsurlarla karşılaştırıldığında yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

Bir araştırma grubu, İslamiyet'in kabulünden sonraki değişimi incelemek için her araştırma sorusuna bir kaynak seçti.

Tablodaki hangi satırda seçilen kaynak, araştırma sorusunu cevaplamaya yetmez?

Bir ders notunda Divanü Lügati't-Türk'ün yazıldığı dönem şöyle anlatılıyor.

Kaşgarlı Mahmud, XI. yüzyılda Bağdat'ta yazdığı Divanü Lügati't-Türk'te Türkçe kelimelerin anlamlarını Arapça açıkladı. Eserde kelimelerin yanında Türk boylarından derlenmiş atasözleri ve şiir örnekleri de yer alır. Bu dönemde Abbasi ülkesinde bilim ve yazışma dili Arapçaydı; Türkler ise Abbasi ordusunda ve yönetiminde giderek daha çok görev alıyordu.

I. Eserin Arapça açıklamalarla yazılması, Arapça bilen okurların Türkçeyi öğrenmesine yönelik olduğunu gösterir. II. Eser, Türklerin İslamiyet'i kabul ettikten sonra kendi dillerini kullanmayı bıraktığını gösterir. III. Eserin yazıldığı dönemde Türkçe, Türk boyları arasında yaşayan bir dil olarak kullanılmaktaydı.

Bu bilgilere dayanarak dönemin koşulları içinde yukarıdaki yorumlardan hangileri yapılabilir?

İki kaynak, İslamiyet'i kabul etmiş iki Türk devletinde dil kullanımını anlatıyor.

Kaynak 1: Karahanlılarda Türkçe resmî dil olarak kullanıldı ve Kutadgu Bilig Türkçe yazıldı. Uygur alfabesinin yanında Arap alfabesi de kullanıldı.

Kaynak 2: Gazneliler, Farsçanın yaygın olduğu Horasan ve bugünkü Afganistan çevresinde hüküm sürdü. Sarayda ve resmî yazışmalarda Farsça kullanıldı; hanedan ve ordu ise Türkçe konuşuyordu.

İki kaynak birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?