1. soru / 10
Bir öğrenci, bir tarih belgeselinin yönetmeniyle yapılan söyleşiyi dinleyip not aldı ve notlarından bir zaman şeridi hazırladı.
Zaman şeridindeki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Bu testte zaman şeridi, harita, söyleşi, gazete haberi ve belgelerden yararlanarak Türklerin İslamiyet'i kabulüyle neyin değiştiğini, neyin sürdüğünü çözümlersin. Dönemin koşullarını fark eder, bu değişimin sonuçlarını bugünle karşılaştırırsın.
Nasıl çözmek istersin?
Bir öğrenci, bir tarih belgeselinin yönetmeniyle yapılan söyleşiyi dinleyip not aldı ve notlarından bir zaman şeridi hazırladı.
Zaman şeridindeki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Bir müzenin hazırladığı envanter belgesinde, Türkistan'da bulunan eserler İslamiyet'in kabulünden önceye ve sonraya ait olmalarına göre gruplandı.
| Alan | Kabulden önceki buluntu | Kabulden sonraki buluntu |
|---|---|---|
| Mezar | Kurgan; içine ölen kişinin eşyaları konmuş | Kubbeli küçük türbe (kümbet) |
| Dokuma | Hayvan figürlü halı | Geometrik ve bitki motifli halı |
| Müzik | Kopuz | Kopuz |
| Süsleme | Hayvan motifli kemer tokası | Hat yazılı, geometrik süslemeli levha |
Tablodaki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Bir okul gazetesinin muhabiri Kaan, tarihçi Selin Hanım ile Türklerin İslamiyet'le tanışması üzerine bir söyleşi yaptı.
Okul gazetesi söyleşisi
Kaan
Türkler Müslümanları ilk nasıl tanıdı?
Selin Hanım
Türkistan şehirlerinde Müslüman tüccarlar mal alıp satıyor, yerli halkla her gün görüşüyordu. Tanışma çoğu zaman çarşıda başladı.
Kaan
Devletlerle ilişkiler nasıl gelişti?
Selin Hanım
751'de Talas'ta Karluklar, Çin'e karşı Abbasileri destekledi ve ilişkiler yakınlaştı. Emeviler Arap olmayanları ayrı tutmuştu; Abbasiler Türklere eşit davrandı.
Konuşmada, İslamiyet'in Türkler arasında yayılmasını kolaylaştıran etkenlerden hangisine değinilmemiştir?
Yerel bir gazete, bir ortaokulda öğrencilerin kendi adlarının kökenini sözlükten araştırdığı bir sınıf etkinliğini haberleştirdi.
Haberde, sınıftaki 30 öğrencinin adlarının kökeninin sözlükten tek tek bulunduğu yazıyor.
Grafikteki bilgiler ve Türklerin İslamiyet'i kabulüyle yaşanan değişimler birlikte düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Sosyal bilgiler dersinde bir grup, Karahanlılar döneminde yazılan iki Türkçe eserin izini sürmek için bir harita çalışması yaptı.
Grup haritanın altına şu notları yazdı: "Yusuf Has Hâcib, Kutadgu Bilig'i 2 numaralı şehirde yazdı ve eseri 1 numaralı şehirde Karahanlı hükümdarına sundu. Kaşgarlı Mahmud ise Divanü Lügati't-Türk'ü 3 numaralı şehirde, Abbasi halifeliğinin merkezinde yazdı."
Haritadaki konumlar ve notlar birlikte değerlendirildiğinde, dönemin koşullarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bir öğretmen, Karahanlılar dönemini canlandırmak için yazılmış kurgusal bir vakıf belgesinin sade özetini sınıfa getirdi.
Belgenin özeti şöyledir:
"Semerkantlı bir tüccar, kendi malından üç yapı yaptırıp vakfetmiştir: kervan yolu üzerinde yolcuların konaklayacağı bir ribat, şehirde hastaların bakılacağı bir bimarhane ve öğrencilerin okuyacağı bir medrese. Üç yapıda da hizmet ücretsiz verilecektir. Giderler, tüccarın çarşıdaki dükkânlarının kirasıyla karşılanacaktır. Bu dükkânlar satılamaz ve başka bir işe ayrılamaz."
Belgedeki bilgiler dönemin koşulları içinde değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Bir öğrenci, araştırma ödevi için hazırladığı belgede kullanabileceği dört kaynağı numaralandırdı.
| No | Kaynak |
|---|---|
| 1 | Karahanlılar döneminde Türkçe yazılıp hükümdara sunulan, devlet yönetimini anlatan bir eser |
| 2 | Türkçe kelimeleri Arapça açıklayan, Bağdat'ta yazılmış bir sözlük |
| 3 | Karahanlılar döneminden kalan, biri Uygur harfli, diğeri Arap harfli iki kayıt |
| 4 | Bir Karahanlı şehrinde bulunan kubbeli bir türbe kalıntısı |
Öğrenci şu yargıyı kanıtlamak istiyor: "Karahanlılar döneminde Türkçe yazı dili olarak kullanılmaya devam etmiş; yazıda yeni alfabenin yanında eski alfabe de bir süre yer almıştır."
Yargının iki bölümünü de desteklemek için tablodaki kaynaklardan hangi ikisini birlikte kullanması en uygundur?
Bir çocuk kitabı yazarı, okulda yapılan söyleşide geçiş dönemini anlatan öyküsünün taslağından cümleler okudu.
Öyküde, Karahanlılar döneminde Kaşgar'da yaşayan Aybike adlı bir kızın ailesi anlatılıyor.
Yazarın okuduğu aşağıdaki cümlelerden hangisi dönemin koşullarına uygun değildir?
Yerel bir gazete, şehirde restore edilerek yeniden kullanıma açılan tarihî yapılarla ilgili bir haber yayımladı.
| Yapı türü | İlk işlevi | Bugünkü kullanımı |
|---|---|---|
| Cami | İbadet | İbadet |
| Medrese | Eğitim ve öğretim | El sanatları çarşısı |
| Bimarhane | Hastaların bakımı ve tedavisi | Tıp tarihi müzesi |
| Hamam | Yıkanma ve temizlik | Hamam |
Haberde, bu yapı türlerinin Türklerin İslamiyet'i kabulünden sonra önem kazanan yapılar arasında yer aldığı belirtiliyor.
Tablodaki bilgilere göre; I. İbadet ve temizlik için yapılan yapılar bugün de ilk işlevleriyle kullanılmaktadır. II. Tablodaki bütün yapıların giderleri, ilk yapıldıklarında vakıflarla karşılanmıştır. III. Eğitim ve sağlık için yapılan yapılar bugün farklı amaçlarla kullanılmaktadır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Bir dergi, bir dil tarihçisiyle yapılan söyleşinin özetini yayımladı.
Söyleşi özetinde şu bilgiler yer alıyor:
Kabulden sonra Arapça, İslam dünyasında bilim ve din dili olarak öne çıktı. Karahanlılarda Türkçe resmî dil olarak kullanıldı. Kaşgarlı Mahmud, Türkçe kelimeleri Arapça açıklayan Divanü Lügati't-Türk'ü 1072–1074 yıllarında Bağdat'ta yazdı.
Bu bilgilere göre Kaşgarlı Mahmud'un eserini yazmasının dönemin koşullarıyla ilişkisi aşağıdakilerin hangisinde doğru açıklanmıştır?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10