Türklerin İslamiyet'i kabul etmesinden sonra yazıda, mimaride, sanatta ve günlük hayatta nelerin değiştiğini, nelerin sürdüğünü bu testte görebilirsin. Sorularda zaman şeridi, harita, tablo ve grafik gibi kaynakları yorumlayacak, bugünle de karşılaştırma yapacaksın.
Nasıl çözmek istersin?
Sosyal bilgiler öğretmeni, İslamiyet'in kabulünden sonraki değişimleri dört başlıkta toplayan bir pano hazırladı: hayat biçimi; yazı, dil ve edebiyat; sanat; mimari.
Panoya "Kabulden sonra Türk şehirlerinde medrese, ribat ve türbe gibi yapılar yaygınlaştı." bilgisi eklenecektir.
Bu bilgi panodaki hangi başlığın altına yazılmalıdır?
Zeynep, ödevi için akşam yemeğinden sonra dedesiyle Türklerin İslamiyet'le nasıl tanıştığını konuştu.
Zeynep
Dede, Türkler İslamiyet'i ilk olarak kimlerden duymuş olabilir?
Dede
O dönemde Müslüman tüccarlar kervanlarla Türkistan şehirlerine gelir, Türklerle alışveriş yapardı.
Zeynep
Demek ki insanlar pazarda yalnız mal değil, fikir de alıp veriyormuş.
Dede
Öyle. Bu tüccarların anlattıkları ve yaşayışları, yeni dinin tanınmasını kolaylaştırdı.
Konuşmada dedenin açıklamasında, Türklerin İslamiyet'i kabul etmesini kolaylaştıran etkenlerden hangisine değinilmiştir?
Ece, mahallesindeki halk kütüphanesinde Türklerin İslamiyet'i kabulünü anlatan bir kitap okudu.
Kitapta "Türkler İslamiyet'i kabul ettikten sonra hayatlarının bazı alanlarında eski alışkanlıklarını sürdürdü." cümlesi yer alıyor.
Aşağıdakilerden hangisi bu cümleye örnek gösterilebilir?
Bir sınıftaki öğrenciler, İslamiyet'in kabulüyle başlayan değişimin bugünkü izlerini incelemek için kendi adlarının kökenini sözlükten araştırıp sonucu grafiğe döktü.
Grafikteki bilgiler, İslamiyet'in kabulüyle başlayan değişimin bugüne yansıması hakkında aşağıdakilerden hangisini destekler?
Öğretmen tahtaya Türklerle İslamiyet arasındaki ilişkileri gösteren bir zaman şeridi astı.
Zaman şeridine göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Okul kütüphanesinin tanıtım panosunda Divanü Lügati't-Türk hakkında kısa bir bilgi kartı asılıydı.
Bilgi kartında şunlar yazıyor:
"Kaşgarlı Mahmud, Divanü Lügati't-Türk'ü 1072–1074 yıllarında Bağdat'ta yazdı. O dönemde Arapça, İslam dünyasında bilim dili olarak yaygın biçimde kullanılıyordu. Eserde Türkçe kelimeler, Arapça bilen okurların anlayacağı biçimde Arapça açıklanır."
Bu bilgilere göre Kaşgarlı Mahmud'un eseri yazma amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Sınıfta iki grup, İslamiyet'in kabulünden önceki ve sonraki dönemi ayrı ayrı araştırdı ve bulgularını aşağıdaki tabloda birleştirdi.
| Alan | Kabulden önce | Kabulden sonra |
|---|---|---|
| Mezar | Kurgan ve balbal | Türbe ve kümbet yaygınlaştı |
| Yazı | Göktürk ve Uygur alfabeleri | Arap alfabesi yaygınlaştı, Uygur alfabesi bir süre daha kullanıldı |
| Geçim | Hayvancılık | Hayvancılık sürdü, tarım ve ticaret arttı |
| Süsleme | Hayvan motifleri | Geometrik ve bitkisel motifler yaygınlaştı |
Tablodaki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Sınıfta Türkistan'ı gösteren bir harita üzerinde İslamiyet'in Türkler arasında yayılmaya başladığı dönem incelendi.
Haritada 1 ile gösterilen yerin yakınında 751 yılında Abbasiler ile Çin orduları arasında Talas Savaşı yapıldı. Bu savaşta Karluk Türkleri Abbasileri destekledi.
Talas Savaşı'nın Türklerin İslamiyet'i kabul sürecine etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Defne, sosyal bilgiler dersindeki performans görevi için XI. yüzyılda Kaşgar'da yaşayan bir dokumacı kızın gözünden bir hikâye yazdı.
Defne'nin hikâyesinden dört cümle aşağıda verilmiştir.
Bu cümlelerden hangisi hikâyenin geçtiği dönemin koşullarına uymaz?
Emre'nin mahallesinde yüzyıllar önce yapılmış bir kervansaray onarılıp kültür merkezi olarak kullanılmaya başlandı; mahalledeki bir vakıf da ihtiyacı olan öğrencilere burs veriyor.
Öğretmen derste şu bilgiyi verdi: "Kabulden sonra ribat ve kervansaray gibi yapılar yaygınlaştı. Kervansaraylar yolcuların ve tüccarların konakladığı yapılardı. Bu yapıların giderleri vakıflarla karşılanırdı."
Emre, mahallesinde gördüklerini bu bilgiyle karşılaştırarak şu yargılara vardı:
I. Kabulden sonra yaygınlaşan kervansaray gibi yapılar bugün de kullanılmaktadır. II. Yardımlaşmayı vakıflarla sürdürme geleneği bugün de görülmektedir. III. Kervansarayların ilk yapıldıkları dönemdeki işlevi bugünkü işleviyle aynıdır.
Emre'nin yargılarından hangileri doğrudur?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10