1. soru / 10
Okul tatilinde Defne ve ailesi, hiçbir makamdan izin almadan otobüsle başka bir şehre gezmeye gidiyor ve orada birkaç gün kalıyor.
Defne'nin ailesinin bu durumda kullandığı hak ya da özgürlük hangisidir?
Bu testte şehirde, müzede, kütüphanede ve gezilerde karşılaşılan durumlardan yola çıkarak temel hak ve sorumlulukların toplumsal düzeni nasıl koruduğunu yorumlayacaksın. Metinleri, tabloları ve konuşmaları inceleyip hak ile sorumluluk arasındaki bağı kuracaksın.
Nasıl çözmek istersin?
Okul tatilinde Defne ve ailesi, hiçbir makamdan izin almadan otobüsle başka bir şehre gezmeye gidiyor ve orada birkaç gün kalıyor.
Defne'nin ailesinin bu durumda kullandığı hak ya da özgürlük hangisidir?
Elif'in mahallesindeki parkta kaydırağın iki basamağı kırılmış ve haftalardır onarılmıyor. Küçük çocuklar kaydırağa çıkarken düşme tehlikesi yaşıyor.
Elif'in ailesinin bu sorunun çözülmesi için izleyebileceği en uygun yol hangisidir?
Bir okul projesinde öğrenciler, 'Hak ve Sorumluluklarımız' panosu için görüşlerini yazıyor.
Pano için görüşler
Mert
Bir hakkı kullanırken başkalarının da aynı hakka sahip olduğunu bilerek davranmalıyız.
Ece
Okul bahçesini kullanma hakkım var. Bu yüzden çöpümü nereye bırakacağıma ben karar veririm.
Nehir
Çocuklar yalnızca hak sahibidir. Sorumluluklar büyüklere aittir.
Burak
Bir hakkı kullanabilmek için önce bütün sorumluluklarımızı eksiksiz yerine getirmiş olmamız gerekir.
Konuşmada hangi öğrencinin görüşü hak ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi doğru yansıtır?
Şehir kütüphanesinde bir kitap en çok 15 gün ödünç alınabiliyor. Kaan, birçok okuyucunun sırada beklediği bir kaynak kitabı iki ay boyunca iade etmiyor.
Kaan'ın bu davranışının başkalarına etkisiyle ilgili en doğru yorum hangisidir?
Bir ilçede belediye, mahalle sakinleri ve okullar çevre temizliği için çeşitli çalışmalar yapıyor.
Sağlıklı bir çevrede yaşamak herkesin hakkıdır; çevreyi korumak ise yalnızca kamu kurumlarının değil, vatandaşların da görevidir. Aşağıdaki örneklerden hangisinde bu görev bir kamu kurumu ile vatandaşlar tarafından birlikte üstlenilmiştir?
Şehir kütüphanesinin bir katında sessiz çalışma salonu, diğer katında ise konuşulabilen grup çalışma odaları bulunuyor. Salonda telefonla konuşan bir okuyucuyu görevli, grup odalarının olduğu kata yönlendiriyor. Böylece hem sessizce ders çalışmak isteyenler hem de birlikte proje hazırlayanlar kütüphaneden yararlanabiliyor.
Bu metne en uygun başlık hangisidir?
Bir şehir müzesinde, görme engelli ziyaretçiler için bazı eserlerin dokunarak incelenebilen kopyaları ve kabartma yazılı tabelalar bulunuyor.
Müze salonunda
Aslı
Bu salondaki eser kopyalarını görme engelli ziyaretçiler dokunarak inceleyebilir. Tabelalarda kabartma yazı da var.
Tolga
Diğer ziyaretçiler eserlere dokunamıyor. Bazılarına izin vermek eşitliğe aykırı olmuyor mu?
Kanun önünde eşitlik ilkesine göre çocuklar, yaşlılar ve engelliler gibi gruplar için alınan tedbirler eşitliğe aykırı sayılmaz. Buna göre konuşmada Tolga'nın sorusuna verilebilecek en doğru yanıt hangisidir?
Bir okul projesinde öğrenciler sınıf sözleşmesi hazırlıyor ve her kural için korunan hakkı ve doğan sorumluluğu bir tabloya yazıyor.
| Satır | Kural | Korunan hak | Doğan sorumluluk |
|---|---|---|---|
| I | Söz alarak konuşmak | Herkesin derste eşit konuşma hakkı | Arkadaşının sözünü kesmemek |
| II | Sınıf kitaplığından alınan kitabı zamanında yerine koymak | Arkadaşların kitaplıktan yararlanma hakkı | Ortak eşyayı özenle kullanmak |
| III | Arkadaşının çantasını izinsiz karıştırmamak | Düşünceyi açıklama özgürlüğü | Başkasının özel eşyasına saygı göstermek |
| IV | Yangın tatbikatında tahliye planına uymak | Yaşama hakkı | Kendisinin ve başkalarının güvenliğini korumak |
Tablodaki satırlardan hangisinde korunan hak yanlış yazılmıştır?
Bir gezi kulübü şehirdeki tarihî kaleyi ziyaret ediyor. Kale girişinde şu duyuru asılı: "Surların kuzey bölümü, taş düşme tehlikesi nedeniyle onarım bitene kadar ziyarete kapalıdır. Güney surları ve kale müzesi ziyarete açıktır."
Bu duyuruyla ilgili; I. Ziyaretçilerin yaşama hakkı gözetilerek kaleyi gezme olanağına bir sınırlama getirilmiştir. II. Getirilen sınırlama onarım süresine bağlı, geçici bir düzenlemedir. III. Ziyaretçilerin kaleyi gezme olanağı tümüyle ortadan kaldırılmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Bir toplumda herkes yalnızca kendi haklarını düşünürse ortak alanlar kısa sürede kullanılamaz hâle gelir. Örneğin şehirdeki bir parkı herkes kullanma hakkına sahiptir; ancak bu hak, parkı temiz ve sağlam tutma sorumluluğuyla birlikte anlam kazanır. Haklar ve sorumluluklar birlikte gözetildiğinde toplumsal düzen sürdürülebilir.
Bu metnin ana düşüncesini anlamını değiştirmeden ifade eden cümle hangisidir?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10