Bu testte biyoçeşitliliğin doğal yaşamdaki önemini ve onu tehdit eden faktörleri tablo, grafik ve konuşma verileriyle yorumlayacaksın. Sorularda veriye dayalı çıkarım ve tahmin yapman, tahminlerin geçerliğini sorgulaman beklenir.
Nasıl çözmek istersin?
Okulun bilim kulübü, bahçenin üç bölümünde bir mevsim boyunca bitki ve böcek türlerini gözlemlemiştir.
| Bölüm | Gözlenen tür sayısı | Sayılan toplam birey sayısı |
|---|---|---|
| K: Her hafta biçilen çimenlik | 3 | 420 |
| L: Biçilmeden bırakılan köşe | 14 | 160 |
| M: Sebze tarhı | 6 | 250 |
Tablodaki gözlem sonuçlarına göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Bir yerel gazete, ortak merası tarlaya çevrilen bir köyle ilgili haber yayımlamıştır.
Habere göre köyün ortak merası sürülerek buğday tarlasına çevrilmiştir. Merada önceden yaklaşık 40 yabani çiçek türü sayılırken sürmeden üç yıl sonra bu sayı 12'ye düşmüştür. Aynı dönemde arıcıların kovan başına bal verimi azalmış, kiraz bahçelerinde meyveye dönüşen çiçek oranı düşmüştür. Bu üç yılda bölgenin hava sıcaklıklarında belirgin bir değişiklik kaydedilmemiştir.
I. Yabani çiçek türlerinin azalması arıların besin kaynaklarını daraltmıştır. II. Biyoçeşitlilikteki azalma insanların besin üretimini de etkileyebilir. III. Bal verimindeki düşüş, buğday tarlasının arılara yeni besin sağlamasıyla telafi edilmiştir.
Haberdeki bilgilere göre yukarıdaki çıkarımlardan hangileri yapılabilir?
Bir doğa derneği, bir sulak alanda iki yılda bir alan ölçümü ve kuş türü gözlemi yapmıştır.
| Yıl | Sulak alanın genişliği (km²) | Gözlenen kuş türü sayısı |
|---|---|---|
| 2014 | 12 | 48 |
| 2016 | 10 | 41 |
| 2018 | 7 | 30 |
| 2020 | 5 | 22 |
| 2022 | 4 | 19 |
Tablodaki kayıtlara göre aşağıdaki önermelerden hangisi veriye dayalıdır?
Dört öğrenci, sınıf panosuna asacakları biyoçeşitlilik belgesi için topladıkları bilgileri ve kaynaklarını paylaşmaktadır.
Belge için toplanan bilgiler
Ece
Türkiye'de yetişen bitki türlerinin yaklaşık üçte biri endemiktir. Bunu Tarım ve Orman Bakanlığının resmî internet sayfasından aldım.
Mert
Asya filinin nesli dünyada tamamen tükendi. Bunu bir sosyal medya paylaşımında okudum, çok beğeni almıştı.
Zeynep
Kelaynaklar Birecik'teki istasyonda koruma altında. Bunu bir kaynakta okumadım, komşumuz anlattı.
Can
Bir türün birey sayısı artarsa bölgenin biyoçeşitliliği de artar. Bunu ders kitabında okuduğumu hatırlıyorum.
Konuşmada öğrencilerin paylaştığı bilgiler değerlendirildiğinde hangi öğrencinin bilgisi hem içerik olarak doğrudur hem de güvenilir bir kaynağa dayanmaktadır?
Bir okulun doğa projesinde öğrenciler, deniz kaplumbağası yuvalarını sayan gönüllülerin kayıtlarını incelemektedir.
Kumsalın K bölümünde ışık ve yapı yoktur. L bölümünde birkaç sokak lambası vardır. M bölümünde otel ışıkları ve şezlonglar, N bölümünde ise kum alımı yapılmış alanlar bulunur. Kum alımı yalnız N bölümünde yapılmıştır. Grafikte bu bölümlerdeki yuva sayıları verilmiştir. Belediye, K bölümünün arkasına ışıklı bir yürüyüş yolu ve kafeler yapmayı planlamaktadır.
Grafiğe göre bu planla ilgili en uygun tahmin aşağıdakilerden hangisidir?
Bir haber sitesi, evde beslenen balıkların bir göle bırakıldığını duyurmuştur.
Bir bölgeye başka bir yerden getirilen türlere yabancı tür denir. Habere göre göle bırakılan X balığı yabancı bir türdür ve yerli balıkların yumurtalarıyla beslenmektedir. Gölde X'i avlayan bir canlı bulunmamaktadır. Şekilde göldeki balık türleri gösterilmiştir.
Bu bilgilere göre aşağıdaki önermelerden hangisi en uygundur?
Elif'in grubu, 22 Mayıs Dünya Biyolojik Çeşitlilik Günü için okulun yakınındaki ormanda bir proje hazırlamaktadır.
Grup, biyoçeşitliliğin doğal yaşam için önemini araştıracak ve sorusunu ormanda gözlem yaparak toplayacağı verilerle yanıtlamak istemektedir.
Bu amaca en uygun araştırma sorusu aşağıdakilerden hangisidir?
Bir öğrenci, Anadolu'da geçmişte ve bugün yaşayan bazı canlılar hakkında topladığı bilgileri bir tabloya işlemiştir.
| Canlı | Geçmişte Anadolu'da yaşamış | Bugün Türkiye'de doğada görülür | Bugün dünyada yaşar |
|---|---|---|---|
| Asya aslanı | Evet | Hayır | Evet |
| Asya fili | Evet | Hayır | Hayır |
| Akdeniz foku | Evet | Evet | Evet |
| Dodo kuşu | Hayır | Hayır | Hayır |
Öğretmen, tablodaki satırlardan birinde yanlış bilgi bulunduğunu söylemiştir.
Buna göre öğrenci hangi canlıyla ilgili bilginin doğruluğunu yeniden kontrol etmelidir?
Araştırmacılar, zirvesi 2400 metre olan bir dağda serin ortamda yaşayan T çiçeğini yıllardır gözlemlemektedir.
T çiçeği, dağda gözlendiği en alçak yükseltiden zirveye kadar olan kesimde yaşamaktadır. Gözlem yapılan yıllarda bölgenin ortalama sıcaklığı artmıştır. Grafikte bu kesimin dikey genişliği, yani T'nin gözlendiği en alçak yükselti ile zirve arasındaki fark yıllara göre verilmiştir.
Bu verilere göre T çiçeğiyle ilgili en uygun tahmin aşağıdakilerden hangisidir?
Bilim kulübü, bir derenin fabrikanın aşağısında kalan bölümünde her ay su canlılarının türlerini saymıştır.
| Ay | Gözlenen su canlısı türü sayısı |
|---|---|
| Şubat | 11 |
| Mart | 12 |
| Nisan | 12 |
| Mayıs | 8 |
| Haziran | 6 |
Dere kenarındaki fabrika nisan ayının sonunda çalışmaya başlamıştır. Tablodaki verileri inceleyen Deniz şu tahminde bulunmuştur: "Tür sayısındaki azalmanın nedeni fabrikadır. Fabrika çalıştıkça tür sayısı azalmaya devam edecektir." Öğretmen, mayıs ve haziranda suyun ısınması gibi mevsim değişikliklerinin de etkili olabileceğini hatırlatmıştır.
Deniz'in tahmininin geçerliğini sınamak için aşağıdaki ek verilerden hangisi en uygundur?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10