Osmanlı'nın cihan devleti olma politikalarını harita, zaman şeridi, grafik ve kaynaklar üzerinden sorgulayıp çıkarım yapacağın 10 soruluk bir test.
Nasıl çözmek istersin?
Bir öğrenci üç kaynaktan not aldı. Kaynak 1: Fatih, İstanbul'un fethinden sonra Galata'daki Cenevizlilere ahidname verdi; can, mal ve ibadet güvenceye alındı. Kaynak 2: Yavuz Sultan Selim, Mısır'ı aldıktan sonra Memlük emirlerinden Canberdi Gazali'yi Şam'a vali atadı. Kaynak 3: Kanuni, Rodos'u aldıktan sonra adada kalan halka vergi muafiyeti tanıdı.
Öğrenci bu üç kaynağın üçünden de yararlanarak hangi araştırma sorusunu sormalıdır?
Bir öğrenci, Osmanlı'nın yükseliş döneminden seçtiği dört olayı iki padişah dönemine göre zaman şeridine yerleştirdi.
Şekle göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bir müzede, Akdeniz'deki Osmanlı başarılarını gösteren haritada Cezayir'in Osmanlı'ya bağlanışı (1519), Rodos'un alınışı (1522) ve Preveze Deniz Savaşı (1538) işaretlenmiştir. Bir ziyaretçi deftere "Osmanlı'nın yükselişi yalnızca kara savaşlarına dayanır" yazmıştır.
Haritadaki bilgilere göre ziyaretçinin değerlendirmesi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bir öğrenci, Kanuni dönemindeki Macaristan seferleri için dört kartlık bir neden-sonuç zinciri hazırladı. Kart 1: Belgrad'ın alınması (1521) Tuna yolunu Osmanlı ordusuna açtı. Kart 2: Mohaç Savaşı'nda (1526) Macar ordusunun yenilmesi, Macaristan'da taht kavgalarına yol açtı. Kart 3: Osmanlı, 1529'da Viyana'yı alarak Habsburg yönetimine son verdi. Kart 4: Budin'in 1541'de eyalet merkezi yapılması, Osmanlı'nın Orta Avrupa'daki varlığını kalıcı hâle getirdi.
Öğrenci zinciri kontrol ederken kartlardan birinin tarihî olarak yanlış olduğunu fark etti. Yanlış bilgi hangi kartta vardır?
Bir öğrenci, "Osmanlı Devleti'nin cihan devleti olması yalnızca askerî güce dayanır" hipotezini sınamak için kaynak arıyor.
Aşağıdaki kaynaklardan hangisi bu hipotezin eksik olabileceğini en iyi gösterir?
Bir öğrenci defterine "Osmanlı donanması 1571'de İnebahtı'da yenilince Akdeniz'deki üstünlüğünü tamamen kaybetti" yazdı. Öğretmeni, bu bilginin doğruluğunu kaynaklarla sınamasını istedi.
Aşağıdaki bilgilerden hangisi öğrencinin yazdığı cümlenin abartılı olduğunu en iyi gösterir?
Bir öğrenci, Fatih ve II. Bayezid dönemlerinde Karadeniz kıyısında alınan dört yeri haritaya işaretledi: Amasra (1459), Trabzon (1461), Kefe (1475) ve Akkerman (1484).
Haritadaki yerlerin yıllara göre alınış sırası birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?
İki arkadaş, Osmanlı'nın Mısır'ı aldıktan sonra Kızıldeniz'e yönelişini kaynaklardan öğrendikleri bilgilerle tartışıyor.
Kızıldeniz ve baharat yolu
Defne
Ümit Burnu yolu açılınca Portekiz gemileri Hint baharatını doğrudan Avrupa'ya taşımaya başladı.
Mert
Osmanlı, Mısır'dan sonra Süveyş'te donanma kurdu. Aden 1538'de alındı, Yemen de Osmanlı'ya katıldı.
Konuşmadaki bilgiler birlikte değerlendirildiğinde Osmanlı'nın bu girişimlerinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Bir öğrenci, temsilî verilerle hazırlanan grafikten Osmanlı topraklarının genişleme hızını yorumluyor. Yavuz Sultan Selim 1512-1520 arasında (8 yıl), Kanuni Sultan Süleyman 1520-1566 arasında (46 yıl) tahtta kalmıştır.
Grafikteki veriye ve padişahların saltanat sürelerine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Macaristan'ı gezen bir öğrenci, Budapeşte'de Osmanlı döneminden kalma hamam ve camiler gördü. Rehberden Budin'in 1541'de Osmanlı eyalet merkezi olduğunu, 1686'da Osmanlı yönetiminden çıktığını öğrendi.
Öğrencinin elindeki bilgilere göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi en sağlamdır?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10