Kaynaklardaki bilgileri okuyup karşılaştırarak Osmanlı'nın cihan devleti olma politikaları hakkında soru sorabilir ve çıkarım yapabilirsin.
Nasıl çözmek istersin?
Bir öğrenci müzede Piri Reis haritasının bir kopyasını gördü. Haritanın Osmanlı'nın denizlerdeki faaliyetleriyle ilişkisini merak ediyor ve ödev konusu seçecek.
Aşağıdakilerden hangisi öğrencinin merak ettiği konuyu en açık ve araştırılabilir biçimde tanımlar?
Osmanlı Devleti, 1475'ten sonra Kırım Hanlığı'nı doğrudan yönetmedi. Kırım Hanları yönetimlerini sürdürdü, han adayları padişahın onayıyla göreve geldi ve Kırım, savaşlarda Osmanlı ordusuna atlı birlikler gönderdi.
Verilen bilgilere göre Osmanlı'nın bu uygulaması hakkında hangi çıkarım yapılabilir?
Preveze Deniz Savaşı'nda (1538) Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanması, Haçlı ittifakının donanmasını yenmiş ve Akdeniz'de üstünlük kurmuştur.
Şekildeki gemi sayıları ve savaşın sonucu birlikte düşünüldüğünde hangi çıkarım yapılabilir?
Bir öğrenci, Osmanlı ile Raguza (Dubrovnik) arasındaki ilişkiyi araştırıyor. Bir bilginin iki ayrı kaynakta da yer almasını güvenilirlik ölçütü sayıyor. Kaynak 1 (Osmanlı fermanı): "Raguza halkı her yıl sultanın hazinesine belirli bir vergi verecek, karşılığında Osmanlı ülkesinde mallarıyla serbestçe dolaşacaktır. Gemileri için ayrıca izin istenmeyecektir." Kaynak 2 (Raguza Senatosu kaydı): "Her yıl İstanbul'a vergi gönderiyoruz. Bu sayede Osmanlı kentlerinde ticaretimiz engellenmiyor. Kendi hâkimlerimiz de iç işlerimizi yürütüyor."
Öğrencinin ölçütüne göre aşağıdaki bilgilerden hangisi daha güvenilir kabul edilir?
Bir öğrenci, Kanuni döneminde Osmanlı'ya katılan bir kentin o dönemdeki hane sayısını ve vergi düzenini araştırıyor. Dört kaynak buldu.
| Kaynak | Yıl | Türü | İçeriği |
|---|---|---|---|
| 1 | 1550 | Gezgin günlüğü | Kentin kalabalığı ve çarşılar hakkında izlenimler |
| 2 | 1985 | Tarih romanı | Kurgusal kahramanların kentteki maceraları |
| 3 | 1546 | Tahrir defteri (resmî kayıt) | Hane sayısı ve ödenen vergi miktarı |
| 4 | 2020 | Genel tarih özeti | Fetihlerin kısa anlatımı, kaynak gösterilmemiş |
Tablodaki hangi kaynak, öğrencinin sorusuna doğrudan yanıt verir ve dönemin kendisine ait olduğu için en güvenilirdir?
Bir öğrenci kaynak olarak şu parçayı okudu: "Cezayir'de yönetimi üstlenen Barbaros Hayreddin, Osmanlı sultanına bağlılığını bildirdi. Sultan ona sancakbeyliği verdi, asker ve top gönderdi. Böylece Cezayir Osmanlı'ya bağlandı ve İspanyolların Kuzey Afrika kıyılarındaki ilerleyişine karşı güçlü bir üs oldu."
Öğrenci bu parçaya dayanarak soru yazacaktır. Aşağıdakilerden hangisi, yanıtı parçada bulunan bir sorudur?
Halep'ten İstanbul'a ipek taşıyan tüccar Mahmud, mektubunda şöyle yazmıştır: "Yol boyunca her konak yerinde han bulduk. Derbent muhafızları kervanımızı korudu. Gümrük resmini bir kez ödedik, belge aldık. Sonraki kentlerde aynı ücreti yeniden istemediler."
Bu mektuptaki bilgilere dayanarak Osmanlı Devleti'nin ticaret politikası hakkında hangi çıkarım yapılabilir?
Bir öğrenci, Osmanlı yönetimine katılan üç şehri haritada işaretledi.
Haritada Cezayir, Kahire ve Basra'nın konumlarını inceleyen öğrenci, haritadaki bilgilere dayanarak soru yazmak istiyor. Aşağıdaki sorulardan hangisi haritadaki bilgilerle uyumludur?
Üç arkadaş, Osmanlı donanmasının Kızıldeniz ve Basra Körfezi'nde bulunmasıyla ilgili kaynak taraması yapıyor.
Kaynak taraması
Elif
Osmanlı'nın Kızıldeniz'de ve Basra Körfezi'nde donanma bulundurmasını merak ediyorum.
Kerem
Kaynağımda Portekizlilerin Ümit Burnu'nu dolaşarak Hint Okyanusu'na ulaştığı yazıyor.
Defne
Benim kaynağımda baharatın Hindistan'dan Mısır ve Basra üzerinden Akdeniz'e taşındığı yazıyor.
Konuşmada Kerem ve Defne'nin verdiği kaynak bilgileri birleştirildiğinde, Elif'in merakına yönelik hangi çıkarım en uygundur?
Bir öğrenci, Osmanlı topraklarının büyüklüğünü gösteren temsilî bir grafik hazırladı. Yavuz Sultan Selim 1512-1520, Kanuni Sultan Süleyman 1520-1566 yılları arasında tahtta kaldı.
Grafikteki veriler ve iki padişahın tahtta kaldığı süreler birlikte değerlendirildiğinde hangi çıkarım yapılabilir?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10