6. Sınıf Sosyal Bilgiler Anadolu'nun Türkleşmesi 4. Test

Question 1

Bir öğrenci, araştırma ödevinde XI-XIII. yüzyıllarda Anadolu'da yaşanan dört gelişmenin yerini Türkiye haritası üzerinde numaralarla işaretlemiştir.

[Şekil: Türkiye haritası üzerinde numaralı dört nokta. 1 numara ülkenin doğusunda, 2 numara batıda Göller Bölgesi çevresinde, 3 numara orta kuzeydoğuda, 4 numara kuzeybatıda Marmara Denizi'nin güneydoğusunda yer alır.]

Tablo: Numaralı yerlerde yaşanan gelişmeler
| Numara | Gelişme |
| --- | --- |
| 1 | Doğu Roma (Bizans) imparatoru savaşta esir alındı. |
| 2 | Dar bir geçitte kazanılan zaferle Doğu Roma'nın Türkleri Anadolu'dan çıkarma ümidi sona erdi. (Yeri yaklaşıktır.) |
| 3 | Moğollara karşı alınan yenilgiyle Anadolu'da siyasi birlik bozulmaya başladı. |
| 4 | Haçlı ordularının ilerleyişi sırasında bu şehir kaybedildi, Türkiye Selçuklu merkezi Konya'ya taşındı. |

Haritada numaralarla gösterilen yerlerde yaşanan gelişmeler tabloda verilmiştir.

Harita ve tablo birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Accepted Answer

B) Doğu Roma'ya karşı kazanılan iki zaferden daha sonra gerçekleşeni, öncekinin batısında yapılmıştır.

Answer

A) Moğollara karşı yapılan savaşın yeri, Doğu Roma imparatorunun esir alındığı yerin doğusundadır.

Answer

C) Anadolu'nun Türk yurdu olduğunu kesinleştiren savaş, haritadaki en doğudaki noktada yapılmıştır.

Answer

D) Haçlıların ilerleyişiyle kaybedilen merkez, Anadolu'nun kapılarını açan savaştan önce Türklerin eline geçmiştir.

Question 2

Sınıf panosundaki zaman şeridine yeni kartlar eklemek isteyen bir öğrenci, her kart için bir yıl aralığı seçmiştir.

[Şekil: Yıllara göre dört olay içeren zaman şeridi: 1071 Malazgirt Savaşı, 1096 I. Haçlı Saldırısı'nın başlaması, 1176 Miryokefalon Savaşı, 1243 Kösedağ Savaşı.]

Öğrencinin zaman şeridine eklemek istediği kartlar ve seçtiği aralıklar şöyledir:

I. Saltuklu, Mengücekli ve Danişmentli beyliklerinin kurulması: 1071 ile 1096 arası
II. Alman kralının Anadolu'dan geçerken Silifke yakınlarında bir çayda boğulması: 1096 ile 1176 arası
III. Türkiye Selçuklu merkezinin İznik'ten Konya'ya taşınması: 1096 ile 1176 arası

Zaman şeridine göre öğrencinin yaptığı yerleştirmelerden hangileri doğrudur?

Accepted Answer

D) I ve III

Answer

A) Yalnız I

Answer

B) I ve II

Answer

C) II ve III

Question 3

Bir öğrenci, Türklerin Anadolu kıyılarındaki faaliyetlerini anlatmak için üç kıyı şehrini haritada numarayla göstermiş ve her biri için bir not yazmıştır.

[Şekil: Türkiye haritası. 1 numaralı şehir batıda Ege Denizi kıyısında, 2 numaralı şehir güneyde Akdeniz kıyısında, 3 numaralı şehir kuzeyde Karadeniz kıyısındadır.]

Tablo: Numaralı şehirlerle ilgili notlar
| Numara | Not |
| --- | --- |
| 1 | XI. yüzyılın sonunda burada kurulan bir Türk beyliği, donanma oluşturarak Ege adalarını aldı. |
| 2 | XIII. yüzyılın başında Türkiye Selçuklu Devleti tarafından alındı; Konya'dan buraya uzanan yol üzerinde kervansaraylar yaptırıldı. |
| 3 | XIII. yüzyılın başında Türkiye Selçuklu Devleti tarafından alındı; buradan karşı kıyıdaki limanlarla ticaret yapıldı. |

Haritada numaralarla gösterilen şehirlerle ilgili notlar tabloda verilmiştir.

Harita ve tablo birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Accepted Answer

A) Türklerin Anadolu kıyılarındaki denizcilik faaliyeti, Türkiye Selçuklu Devleti'nin liman fetihlerinden önce başlamıştır.

Answer

B) Haritadaki üç şehirdeki faaliyetler de aynı devletin denize açılma politikasının sonucudur.

Answer

C) 1 numaralı şehirdeki denizcilik faaliyeti, Miryokefalon Savaşı'ndan sonra başlamıştır.

Answer

D) Türkiye Selçuklu Devleti'nin aldığı iki şehir de aynı denizin kıyısında yer alır.

Question 4

Bir öğrenci, araştırma ödevi için Anadolu'daki bir Selçuklu şehrinin XIII. yüzyıldaki durumunu incelemiş ve notlar almıştır.

Öğrencinin notları şöyledir:

- Yüzyılın ilk yarısında şehirdeki medrese, darüşşifa ve kervansarayların çoğunu sultanlar yaptırdı.
- 1243'te Selçuklu ordusu Moğollara yenildi.
- Bu yenilginin ardından Moğollara her yıl vergi ödenmeye başlandı, sultanın gücü sarsıldı, çevredeki bazı beyler sultanın emirlerini dinlememeye başladı.
- Yenilgiden sonra da şehirde yeni medreseler yaptırıldı; ancak bunları artık daha çok vezirler ve emirler yaptırdı.

Bu notlara göre,

I. Moğollara karşı alınan yenilgi, merkezî otoritenin zayıflamasına yol açmıştır.
II. Yenilgi, devletin dış bir güce bağımlı hâle gelmesine yol açmıştır.
III. Yenilginin ardından şehirde imar faaliyetleri sona ermiştir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Accepted Answer

C) I ve II

Answer

A) Yalnız I

Answer

B) Yalnız III

Answer

D) II ve III

Question 5

Bir öğrenci, Haçlı Saldırıları'nın sonuçlarını Anadolu'nun Türkleşmesine etkilerine göre ayırmak istemektedir.

Tablo: Haçlı Saldırıları'nın bazı sonuçları
| Harf | Sonuç |
| --- | --- |
| K | Türkiye Selçuklu merkezi İznik'ten Konya'ya taşındı. |
| L | Kiliseye ve din adamlarına duyulan güven azaldı. |
| M | Türklerin Batı Anadolu'daki ilerleyişi yavaşladı. |
| N | Akdeniz limanları arasında Doğu-Batı ticareti canlandı. |

Tabloda Haçlı Saldırıları'nın bazı sonuçları verilmiştir.

Bu sonuçlardan hangileri Anadolu'nun Türkleşme sürecini doğrudan etkilemiştir?

Accepted Answer

B) K ve M

Answer

A) K ve N

Answer

C) L ve N

Answer

D) M ve L

Question 6

Bir öğrenci, adları verilmeyen iki savaşla ilgili iki farklı kitaptan kısa bölümler not etmiştir.

1. kaynak: Bu savaşın ardından Türk boyları kafileler hâlinde Anadolu içlerine ilerledi. Savaşa katılan beyler, aldıkları toprakların yönetimini üstlenerek yeni beylikler kurdu.

2. kaynak: Bu savaştan sonra Doğu Roma (Bizans), Türkleri Anadolu'dan çıkarma düşüncesinden vazgeçti ve elinde kalan toprakları korumaya çalıştı.

İki kaynak karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Accepted Answer

A) 1. kaynak Türklerin Anadolu'ya yerleşmeye başlamasını, 2. kaynak bu yerleşmenin kalıcılaşmasını anlatır.

Answer

B) İki kaynakta anlatılan savaşlarda da Türk tarafını Türkiye Selçuklu Devleti'nin ordusu oluşturmuştur.

Answer

C) 2. kaynakta anlatılan savaş, Anadolu'daki ilk Türk beyliklerinin kurulmasına doğrudan yol açmıştır.

Answer

D) 1. kaynakta anlatılan savaş, Doğu Roma'nın Anadolu'daki varlığını kısa sürede tamamen sona erdirmiştir.

Question 7

Bir öğrenci, araştırma ödevinde bir bölgenin XI-XII. yüzyıllardaki değişimini oluş sırasına göre dizdiği üç kartla anlatmış, sonra kartlar arasında ilişki kuran dört yorum yazmıştır.

Tablo: Öğrencinin kartları (oluş sırasına göre)
| Kart | Bilgi |
| --- | --- |
| I | Bölgede Doğu Roma'ya karşı kazanılan zaferle güvenlik sağlandı. |
| II | Göçebe Türkmen aileler bölgedeki yayla ve kışlaklara yerleştirildi. |
| III | Bölgedeki şehirde medrese, darüşşifa ve kervansaray yaptırıldı. |

Öğrencinin kartlar hakkında yazdığı yorumlardan hangisi **hatalıdır**?

Accepted Answer

D) II. karttaki yerleşme, I. karttaki zaferin kazanılmasını sağlamıştır.

Answer

A) I. karttaki güvenlik ortamı, II. karttaki yerleşmenin yapılmasını kolaylaştırmıştır.

Answer

B) III. karttaki kervansaray, bölgedeki yollarda ticaretin güvenle yapılmasına katkı sağlamıştır.

Answer

C) II. kart iskân, III. kart ise imar faaliyetine örnek olarak gösterilebilir.

Question 8

Bir öğrenci, olayları oluş sırasına göre dizdiği zaman şeridinde iki kutuyu K ve L harfleriyle boş bırakmıştır.

[Şekil: Eşit aralıklı altı kutudan oluşan zaman şeridi. Sırasıyla 1048 Pasinler Savaşı, 1071 Malazgirt Savaşı, K, 1147 II. Haçlı Saldırısı'nın başlaması, L ve 1243 Kösedağ Savaşı yer alır.]

Zaman şeridinde K ve L yerine sırasıyla aşağıdaki gelişmelerden hangileri yazılabilir?

Accepted Answer

D) K: Danişmentlilerin I. Haçlı Saldırısı'nda Haçlılara karşı savaşması; L: Doğu Roma'yı savunmaya çeken zafer

Answer

A) K: Alp Arslan'ın Ani'yi fethetmesi; L: Alman kralının Silifke yakınlarında bir çayda boğulması

Answer

B) K: Türkiye Selçuklu merkezinin Konya'ya taşınması; L: Pasinler Ovası'nda Doğu Roma'ya karşı kazanılan zafer

Answer

C) K: Doğu Roma'nın Türkleri Anadolu'dan çıkarma ümidini yitirmesi; L: Türkiye Selçuklu'ya bağlı beylerin Moğol baskısıyla merkezden kopması

Question 9

Sosyal bilgiler dersinde iki öğrenci, Haçlı Saldırıları'nın neden başladığını tartışmaktadır.

[Şekil: İki öğrencinin konuşması. Selin önce Papa'nın Kudüs için Hristiyanları savaşa çağırmasını, sonra Avrupalıların Doğu'nun zenginliklerine ulaşma isteğini anlatır. Kaan, Doğu Roma'nın Türkleri Anadolu'dan çıkarmak için Avrupa'dan yardım istemesini anlatır.]

Konuşmadaki görüşlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Accepted Answer

C) Kaan'ın sözü, Türklerin Anadolu'daki ilerleyişinin Haçlı Saldırıları'nın başlamasında etkili olduğunu gösterir.

Answer

A) Selin'in iki sözü de Haçlı Saldırıları'nın dinî nedenlerine örnektir.

Answer

B) Kaan'ın sözündeki neden, Haçlı Saldırıları'nın ekonomik nedenlerine örnektir.

Answer

D) Selin'in ilk sözündeki amaca, I. Haçlı Saldırısı sonunda ulaşılamamıştır.

Question 10

Bir okul gezisinde rehber, öğrencilere bir Selçuklu darüşşifasının maketini tanıtmaktadır.

Rehberin anlatımı: Bu maket, XIII. yüzyılın ilk yarısında Anadolu'daki bir Selçuklu şehrinde yaptırılmış bir darüşşifaya aittir. Burada hastalar tedavi edilir, yanındaki bölümde hekim adayları yetiştirilirdi.

Rehberin anlatımı ve tarih bilgin birlikte kullanıldığında aşağıdaki sorulardan hangisine **kesin** cevap verilebilir?

Accepted Answer

A) Yapı, Miryokefalon Savaşı'ndan sonra mı yaptırılmıştır?

Answer

B) Yapı, Kösedağ Savaşı'ndan önce mi yaptırılmıştır?

Answer

C) Yapıyı yaptıran kişi, Türkiye Selçuklu sultanlarından hangisidir?

Answer

D) Yapıda aynı anda kaç hasta tedavi edilebiliyordu?

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Anadolu'nun Türkleşmesi 4. Test

1. soru / 10

2. soru / 10

3. soru / 10

4. soru / 10

5. soru / 10

6. soru / 10

7. soru / 10

8. soru / 10

9. soru / 10

10. soru / 10

Numara	Gelişme
1	Doğu Roma (Bizans) imparatoru savaşta esir alındı.
2	Dar bir geçitte kazanılan zaferle Doğu Roma'nın Türkleri Anadolu'dan çıkarma ümidi sona erdi. (Yeri yaklaşıktır.)
3	Moğollara karşı alınan yenilgiyle Anadolu'da siyasi birlik bozulmaya başladı.
4	Haçlı ordularının ilerleyişi sırasında bu şehir kaybedildi, Türkiye Selçuklu merkezi Konya'ya taşındı.

Numara	Not
1	XI. yüzyılın sonunda burada kurulan bir Türk beyliği, donanma oluşturarak Ege adalarını aldı.
2	XIII. yüzyılın başında Türkiye Selçuklu Devleti tarafından alındı; Konya'dan buraya uzanan yol üzerinde kervansaraylar yaptırıldı.
3	XIII. yüzyılın başında Türkiye Selçuklu Devleti tarafından alındı; buradan karşı kıyıdaki limanlarla ticaret yapıldı.

Harf	Sonuç
K	Türkiye Selçuklu merkezi İznik'ten Konya'ya taşındı.
L	Kiliseye ve din adamlarına duyulan güven azaldı.
M	Türklerin Batı Anadolu'daki ilerleyişi yavaşladı.
N	Akdeniz limanları arasında Doğu-Batı ticareti canlandı.

Kart	Bilgi
I	Bölgede Doğu Roma'ya karşı kazanılan zaferle güvenlik sağlandı.
II	Göçebe Türkmen aileler bölgedeki yayla ve kışlaklara yerleştirildi.
III	Bölgedeki şehirde medrese, darüşşifa ve kervansaray yaptırıldı.