Bu testte deney düzeneklerini, veri tablolarını ve hareket izlerini yorumlayarak kuvvetlerin dengelenip dengelenmediğine karar vereceksin. Her soruda önce cismin başlangıçtaki hareket durumuna, sonra bileşke kuvvete bak.
Nasıl çözmek istersin?
Sürtünmenin önemsiz kabul edildiği bir hava hokeyi masasında, sağa doğru kayan paka bağlı iplerle üç öğrenci yatay kuvvet uyguluyor: biri sağa, ikisi sola çekiyor.
Şekilde pakın üzerine etki eden kuvvetler gösterilmiştir. Pak bu kuvvetlerin etkisinde sağa doğru kayarken bir süre sonra 5 N'luk kuvveti uygulayan öğrenci ipi bırakıyor, diğer kuvvetler değişmiyor. Buna göre pakın 5 N'luk kuvvet kalkmadan önceki ve kalktıktan sonraki hareketi için ne söylenebilir?
Fen öğretmeni bir araştırma ödevi veriyor: Öğrenciler "Duran bir cisme zıt yönde etki eden kuvvetler eşitse cisim hareketsiz kalır, eşit değilse büyük kuvvet yönünde harekete başlar." hipotezini sınayacak bir düzenek tasarlayacak.
Düzenek önerileri
Elif
Arabayı tek dinamometreyle sağa çekeceğim. Kuvveti 2 N, 4 N ve 6 N yapıp hareketi izleyeceğim.
Kerem
Arabayı iki uçtan dinamometreyle aynı masada çekeceğim. İki tarafı eşit çektikten sonra, farklı çekerken tekerlekleri yağlayacağım.
Defne
Arabayı iki uçtan dinamometreyle çekeceğim. Aynı arabayı aynı masada, her denemede durgun başlatıp önce iki tarafı eşit, sonra bir tarafı daha büyük yapacağım.
Mert
Arabayı iki uçtan hep eşit kuvvetle çekeceğim ama her denemede farklı ağırlıkta bir araba kullanacağım.
Konuşmadaki önerilerden hangisi hipotezin her iki bölümünü de güvenilir biçimde sınamaya uygundur?
Bir öğrenci, masa üzerindeki oyuncak arabayı iki yandan dinamometrelerle çekerek dört deneme yapıyor ve gözlemlerini tabloya kaydediyor; araba ile masa arasındaki sürtünme önemsiz kabul ediliyor.
| Deneme | Başlangıçtaki durum | Sola çeken kuvvetler | Sağa çeken kuvvetler | Kaydedilen gözlem |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Duruyor | 4 N | 4 N | Hareketsiz kaldı. |
| 2 | Sağa gidiyor | 3 N | 3 N ve 1 N | Sabit süratle sağa gitmeye devam etti. |
| 3 | Sağa gidiyor | 2 N ve 3 N | 5 N | Sabit süratle sağa gitmeye devam etti. |
| 4 | Duruyor | 6 N | 2 N ve 2 N | Sola doğru harekete başladı. |
Tablodaki verilere göre hangi denemenin gözlem kaydı hatalıdır?
Bir öğrenci evdeki robot süpürgenin hareketini gözlemliyor: Süpürge düz koridorda sabit süratle ilerliyor, koridorun sonunda süratini değiştirmeden köşeyi dönerek hareket yönünü değiştiriyor, ardından yavaşlayıp şarj istasyonunda duruyor.
Öğrenci gözlemine dayanarak aşağıdaki yargıları yazıyor: I. Düz koridorda sabit süratle ilerlerken süpürgeye etki eden kuvvetler dengelenmiştir. II. Köşede sürati değişmediği için süpürgeye etki eden kuvvetler dengelenmiştir. III. Şarj istasyonuna yaklaşıp yavaşlarken süpürgeye etki eden kuvvetler dengelenmemiştir.
Bu yargılardan hangileri doğrudur?
Bir deneyde oyuncak arabanın arkasına eşit zaman aralıklarında yere boya damlası bırakan bir damlalık takılıyor ve araba sağa doğru giderken zemindeki kâğıt bantta damla izleri oluşuyor.
Şekilde arabanın bıraktığı damla izleri gösterilmiştir. Damlalık eşit zaman aralıklarında damla bıraktığına göre arabaya etki eden kuvvetlerle ilgili hangi yorum doğrudur?
Bir öğrenci şekildeki makaralı düzenekle tahta bloğu iki yandan kefelerle çekiyor, dört deneme yapıyor ve sonuçları tabloya kaydediyor; blok ile masa arasındaki sürtünme önemsiz kabul ediliyor.
| Deneme | Sol kefe | Sağ kefe | Blok | Gözlem |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 N | 1 N | Tahta | Sola doğru harekete başladı. |
| 2 | 2 N | 2 N | Tahta | Hareketsiz kaldı. |
| 3 | 2 N | 3 N | Tahta | Sağa doğru harekete başladı. |
| 4 | 2 N | 4 N | Tahta | Sağa doğru harekete başladı. |
Şekildeki düzenek ve tablodaki verilere göre bu deneyde bağımsız değişken, bağımlı değişken ve kontrol edilen değişkenlerin tamamı hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?
İki öğrenci grubu "Duran bir arabaya zıt yönde etki eden kuvvetler eşit değilse araba büyük kuvvet yönünde harekete başlar." hipotezini aynı tür oyuncak arabayla sınıyor ve verilerini karşılaştırıyor.
| Grup | Yüzey | Sola çeken kuvvet | Sağa çeken kuvvet | Gözlem |
|---|---|---|---|---|
| 1. grup | Cam | 3 N | 3 N | Hareketsiz kaldı. |
| 1. grup | Cam | 3 N | 4 N | Sağa doğru harekete başladı. |
| 2. grup | Halı | 3 N | 3 N | Hareketsiz kaldı. |
| 2. grup | Halı | 3 N | 4 N | Hareketsiz kaldı. |
Tablodaki verilere göre aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
Paraşütü açılmış bir paraşütçü rüzgârsız havada aşağı doğru inerken, belirli bir anda yalnızca iki düşey kuvvetin etkisinde kalıyor: aşağı yönde 600 N'luk yer çekimi kuvveti ve yukarı yönde 750 N'luk hava direnci kuvveti.
Bu kuvvetler değişmezse paraşütçünün hareketi bu andan itibaren nasıl değişir ve aşağı doğru sabit süratle inmesi için hangi kuvvet eklenmelidir?
Bir öğrenci, dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetleri göstermek için rüzgârsız bir odada helyum balonunu yere sabitlenmiş bir ipe bağlıyor; balon ip gergin hâlde havada hareketsiz duruyor, öğrenci ipi kestiğinde balon yükselmeye başlıyor.
Öğrenci gözlemini açıklamak için aşağıdaki yargıları yazıyor: I. İp kesildikten sonra balon yükseldiği için ona yer çekimi kuvveti etki etmez. II. İp bağlıyken balona etki eden kuvvetler dengelenmiştir. III. İp kesildikten sonra balona etki eden kuvvetler dengelenmemiş hâle gelir.
Bu yargılardan hangileri doğrudur?
Üç öğrenci, bir binadaki asansörün durduğu kattan kalkışını, katlar arasında sabit süratle yukarı çıkışını ve üst kata yaklaşırken yavaşlamasını gözlemleyip yorumlarını karşılaştırıyor.
Asansör gözlemi
Zeynep
Asansör katlar arasında sabit süratle çıkarken halat onu yerin çekiminden daha büyük bir kuvvetle çekiyor. Öyle olmasa yukarı gidemezdi.
Emir
Asansör durduğu kattan harekete başlarken ona etki eden kuvvetler dengelenmemiştir.
Ada
Asansör üst kata yaklaşıp yavaşlarken hâlâ yukarı gidiyor. Demek ki bu evrede bileşke kuvvet yukarı yöndedir.
Konuşmadaki yorumlardan hangileri doğrudur?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10