Bu test, sinir sisteminin bölümlerini ve görevlerini model, veri ve günlük yaşam durumları üzerinden yorumlamanı ister. Sinir sistemi sağlığıyla ilgili bilgiyi bulma, doğrulama ve kaydetme becerini de ölçer.
Nasıl çözmek istersin?
Defne, okul korosunda şarkı söylediği gün yaşadıklarını not etmiş ve her olayın ardından bu olayla ilgili bir yargı yazmıştır.
Defne'nin yazdığı yargılar şunlardır: I. Şarkı sözlerini unutmadan hatırlamam büyük beynin görevidir. II. Şarkıda nefesimi istediğim gibi uzatıp kısaltmam tümüyle omurilik soğanının işidir. III. Şarkı arasında boğazıma su kaçınca öksürmem istemsizdir ve omurilik soğanı tarafından yönetilir.
Bu yargılardan hangileri doğrudur?
Bilim şenliği için sinir sistemini bir demir yolu ağına benzeten Emre, modelindeki öğeleri sinir sisteminin yapılarıyla tabloda eşleştirmiştir.
| Satır | Model öğesi ve modeldeki işi | Eşleştirdiği yapı |
|---|---|---|
| 1 | Yönetim binası: Seferleri planlar, yeni güzergâhları öğrenip kaydeder. | Büyük beyin |
| 2 | Ana hat: Yönetime giden ve yönetimden gelen bütün mesajlar buradan geçer; acil durumda yönetime sormadan treni durdurur. | Omurilik |
| 3 | Hız ve makas birimi: Trenlerin dengeli ve uyumlu hareket etmesini sağlar. | Beyincik |
| 4 | İletişim kabloları: İstasyonlar ve trenlerle yönetim ile ana hat arasında mesaj taşır. | Merkezî sinir sistemi |
| 5 | Güç santrali: Hiç durmadan çalışır, sistemin yaşamasını sağlayan işleri istem dışı sürdürür. | Omurilik soğanı |
Tablodaki satırlardan hangisinde eşleştirme hatalıdır ve doğru eşleştirme ne olmalıdır?
Ece ve Mert, uykunun dikkat üzerindeki etkisini araştırırken birbiriyle çelişen iki kaynağa ulaşmıştır.
Çelişen iki bilgi
Ece
Adı belli olmayan bir hesabın videosunda 'Gece 5 saat uyumak yeterli, beyin alışır.' deniyor. Video 3 milyon kez izlenmiş.
Mert
Okulun sağlık kulübü broşüründe öğrencilerin her gece 9 saat uyuması gerektiği, uykusuzluğun dikkati azalttığı yazıyor.
Ece
Hangisinin doğru olduğuna nasıl karar vereceğiz?
Konuşmadaki iki bilgiden hangisinin doğru olduğuna karar vermek için Ece ve Mert'in yapması gereken en uygun iş hangisidir?
Kaan, bir ekranda ışık yanınca düğmeye basarak tepki süresini dört gün boyunca ölçmüş ve her günün ortalamasını grafiğe geçirmiştir. Çarşamba günü ölçüm sırasında yüksek sesle müzik çalmış ve arkadaşıyla konuşmuş, diğer günlerde sessiz bir odada çalışmıştır.
Grafikteki veriler ve metindeki bilgiler birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur? I. Çarşamba günü tepki süresinin uzaması, dikkat dağılınca uyarının beyinde değerlendirilmesinin gecikebileceğini düşündürür. II. Işığı görüp düğmeye basmak refleks olduğu için bu tepkiyi omurilik yönetir.
III. Veriler tek bir öğrenciden alındığı için genel bir sonuca varmak üzere çalışma daha çok kişiyle tekrarlanmalıdır.
Zeynep, sinir sisteminin sağlığıyla ilgili araştırma ödevinde bulduğu bilgileri bir kayıt tablosuna geçirmiştir.
| Satır | Bulunan bilgi | Kaynak | Hazırlayan | Tarih |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Bisiklet sürerken kask takmak kafayı ve beyni darbeden korur. | Güvenli Pedal (kitap) | K. Aydın | 2023 |
| 2 | Düzenli uyku, öğrenilen bilgilerin hatırlanmasını kolaylaştırır. | Bir internet sitesi | Yazılmamış | Yazılmamış |
| 3 | Sigara dumanı beyne giden kanı olumsuz etkiler. | Sağlıklı Beyin (broşür) | Merkez İlçe Sağlık Müdürlüğü | 2024 |
| 4 | Düzenli fiziksel etkinlik stresi azaltmaya yardım eder. | Okulda yapılan görüşme | Nilgün Koç (Fen Bilimleri öğretmeni) | 12 Mart 2025 |
Öğretmeni, tablodaki bir satırın daha sonra bilginin doğruluğunu sınamaya imkân vermeyecek biçimde kaydedildiğini söylemiştir. Öğretmenin işaret ettiği satır ve yapılması gereken düzeltme hangisidir?
Ayşe ile Burak, denetleyici ve düzenleyici sistemler konusunda tuttukları ders notlarını karşılaştırmaktadır.
| Öğrenci | 1. not | 2. not |
|---|---|---|
| Ayşe | Sinir sistemi ve iç salgı bezleri birlikte denetleyici ve düzenleyici sistemi oluşturur. | İç salgı bezlerinin etkisi, sinir sisteminin etkisinden daha hızlı başlar. |
| Burak | Sinir sistemi uyarılara hızlı ve kısa süreli tepki oluşturur. | Omurilik, vücuda uzandığı için çevresel sinir sistemine aittir. |
Tablodaki notlar değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Elif mutfakta salata için domates doğrarken bıçak parmağına değmiş ve art arda üç olay yaşanmıştır.
Elif'in yaşadığı olaylar sırasıyla şunlardır: I. Düşünmeye fırsat bulmadan elini hemen bıçaktan çeker. II. Bir an sonra parmağındaki acıyı hisseder. III. Bundan sonra bıçağı daha dikkatli tutmaya karar verir.
Bu olayları yöneten merkezler sırasıyla hangi seçenekte verilmiştir?
Okul sağlık kulübü, Arda ile Selin'in bir okul gününe ait uyku ve ekran sürelerini bir çizelgeye işlemiş, ulaşım alışkanlıklarını da not etmiştir.
Kulübün notlarına göre Arda okula kaskını takarak bisikletle gitmekte, Selin ise kaykayını kasksız kullanmaktadır. İki öğrencinin ekran kullanımı da akşam yatmadan önceki saatlerdedir. Kulüp broşüründe bu yaştaki öğrencilerin her gece en az 9 saat uyuması önerilmekte, yatmadan önceki ekran süresinin uykuyu kısaltabileceği belirtilmektedir. Şekildeki çizelge ve bu bilgiler birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bir araştırma ödevinde Burcu, kask kullanmanın beyni darbelerden nasıl koruduğunu araştırmak için ulaşabileceği dört kaynağı tabloya yazmıştır.
| Kaynak | Kaynağın türü | Hazırlayan | Tarih |
|---|---|---|---|
| K | Bir kask firmasının ürün sayfası | Firma | 2025 |
| L | Bir üniversite hastanesinin çocuk güvenliği broşürü | Hastanenin uzman ekibi | 2024 |
| M | 'Kask boynu zorlar, takmayın' diyen kısa video | Belli değil | Yok |
| N | Okul kütüphanesindeki çocuk ansiklopedisi | Yazarları belli | 2023 |
Burcu'nun araştırmasında öncelikle kullanması gereken kaynaklar hangileridir?
Dört öğrenci, sinir sistemini oyun hamuru, ip ve kartonla bir model üzerinde göstermek için öneriler sunmaktadır.
Model hazırlığı
Ali
Omurganın kemiklerini de merkezî sinir sistemi kutusuna koyalım, omuriliği o koruyor.
Nehir
Omurilik soğanını beyin bölümüne, omurilikle birleştiği yere yerleştirelim.
Kerem
Vücuda dağılan sinirleri iple yapıp merkezin dışında, çevresel sinir sistemi olarak gösterelim.
Selin
Elimizi sıcaktan çekme olayının okunu büyük beyne kadar çizelim, çünkü kararı o verir.
Konuşmadaki önerilerden hangilerinin uygulanması bilimsel olarak doğru bir model oluşturur?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10