Bu testte iç salgı bezlerinin vücut için önemini durum, tablo ve konuşmalar üzerinden çok adımlı akıl yürütmeyle sorgulayacaksın. Sistem sağlığıyla ilgili bilgiyi bulma, doğrulama ve kaydetme becerilerini de sınayacaksın.
Nasıl çözmek istersin?
Okulun atletizm gününde Arda, yarış başlamadan önce akıllı bilekliğinin ölçtüğü nabız ve kan şekeri değerlerini not etti.
| Durum | Nabız (atım/dakika) | Kan şekeri |
|---|---|---|
| Sıra beklerken otururken | 78 | Normal aralıkta |
| Adı hoparlörden okunduğunda | 96 | Normal aralığın üst sınırında |
| Başlama çizgisinde düdüğü beklerken | 112 | Normalin üstünde |
Tablodaki iki değişimi birlikte açıklayan hormonu salgılayan bez ve bu hormonun etkisi hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Bilim kulübünde öğretmen, adları gizlenmiş dört hormonun ipuçlarını kartlara yazıp gruplara dağıttı.
| Kart | İpucu |
|---|---|
| P | Pankreastan salgılanır; kan şekeri yükselince kana verilir ve kan şekerini düşürür. |
| R | P ile aynı bezden salgılanır; kan şekeri düşünce kan şekerini yükseltir. |
| S | Boynun ön kısmındaki bezden salgılanır; hücrelerin enerji kullanım hızını ayarlar. |
| T | Tehlike ve heyecan anında böbrek üstü bezlerinden kana verilir; kalp atışını hızlandırır. |
Kartlardaki bilgilere göre aşağıdaki durumlardan hangisinde belirtilen kartın miktarının artması beklenir?
Bilim şenliği projesinde bir grup, iç salgı bezlerinin birlikte çalışmasını bir aileye benzeten pano hazırladı.
| Aile üyesi | Görevi |
|---|---|
| Anne | Evdeki işlerin kimin tarafından, ne zaman ve ne kadar yapılacağını yönlendirir. |
| Baba | Evin ısıtma düzenini ayarlayarak enerji harcama hızını belirler. |
| Abla | Kilerdeki yiyecek azalınca tamamlar, çoğalınca azaltır; stoku dengede tutar. |
Bu benzetmede anneye karşılık gelen bez ve anne görevini yapamazsa vücutta beklenen durum hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Mert, okulun bodrum katındaki depoya malzeme almaya indiğinde yaşadığı bir olayı arkadaşı Selin'e anlattı.
Bodrumdaki ses
Mert
Bodrumda raftaki bir kutu yere devrildi. O sesi duyunca çok irkildim, hemen geri sıçradım.
Selin
Peki sonra ne oldu?
Mert
Ses bir anda kesildi, devrilenin kutu olduğunu da gördüm. Ama kalbim birkaç dakika daha hızlı attı, ellerim titredi.
Konuşmada Mert'in anlattığı durumda ses kesildiği hâlde kalp atışının birkaç dakika hızlı kalmasının nedeni aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
Defne, "Denetleyici ve düzenleyici sistemlerin sağlığı" projesi için topladığı bilgileri bir kayıt tablosuna yazdı.
| Satır | Sağlıklı alışkanlık | İlgili sistem ya da bez | Bilginin kaynağı | İkinci kaynakla doğrulandı mı? |
|---|---|---|---|---|
| 1 | İyotlu tuz kullanmak | Tiroit | Ders kitabı | Evet (resmî sağlık kurumu sitesi) |
| 2 | Düzenli ve yeterli uyumak | Denetleyici ve düzenleyici sistemler | Fen Bilimleri öğretmeni | Evet (ders kitabı) |
| 3 | Öğün atlamamak | Pankreas | Yazılmadı | Hayır |
| 4 | Stresle başa çıkmayı öğrenmek | Böbrek üstü bezleri | İsimsiz bir video | Hayır |
Defne bu tabloyu rapora geçirmeden önce aşağıdaki düzenlemelerden hangisini yapmalıdır?
Fen öğretmeni, bir izci kampında aynı saatte ölçülen iki öğrencinin kan şekeri durumunu çalışma kâğıdında temsilî olarak verdi.
| Öğrenci | Son yemek | Kan şekeri durumu |
|---|---|---|
| Ali | 30 dakika önce tatlılı öğle yemeği yedi | Normalin üstüne çıkıyor |
| Duru | 6 saat önce kahvaltı yaptı, sonra uzun yürüyüşe çıktı | Normalin altına iniyor |
Tabloya göre, I. Ali'de insülin salgısı, Duru'dakine göre daha fazladır. II. Duru'da kan şekerini yükselten hormon da pankreastan salgılanır. III. İki öğrencide kan şekerini normale getiren hormon aynıdır.
yargılarından hangileri doğrudur?
Okul koridoruna asılan "Hormon Dengesi" posterini inceleyen dört öğrenci, bezlerle ilgili yorumlarını paylaştı.
Poster başında yorumlar
Zeynep
Tiroit çok çalışırsa metabolizma hızlanır ve enerji kullanımı artar. Bu yüzden bez ne kadar çok çalışırsa vücut o kadar iyi çalışır.
Kaan
Pankreas az insülin salgılarsa yemekten sonra yükselen kan şekeri normal düzeye zor iner.
Eylül
Eşeysel bezler hormonlarını bir kanalla ilgili organa iletir. Bu yüzden tükürük bezleri gibi dış salgı bezidir.
Bora
Pankreas sindirime yardımcı enzim salgıladığı için dış salgı bezidir. İnsülin ve glukagon başka bir bezden gelir.
Konuşmada hangi öğrencinin yorumu doğrudur?
Nehir, okul gazetesine "Uyku ve büyüme" konulu bir haber yazmak için bilgiye ulaşabileceği araçları listeledi.
| Kaynak | Bilinen özellikleri |
|---|---|
| 1 | Resmî bir sağlık kurumunun internet sitesi; kurum adı ve güncelleme tarihi yazılı. |
| 2 | Okulun dağıttığı güncel 6. sınıf Fen Bilimleri ders kitabı. |
| 3 | Bir kurumun sitesindeki sayfa; kurum belli ama sayfa 2009 yılında yazılmış, güncelleme yok. |
| 4 | "Boy uzatan vitamin" satan bir firmanın broşürü; bir uzman adı geçiyor, tarih yok. |
| 5 | Bir forumda isimsiz bir kullanıcının yorumu; 2 bin beğeni almış. |
Nehir'in haberi için bilgiye ulaşırken öncelikle kullanması gereken, güncel ve güvenilir iki araç hangileridir?
Ece, sosyal medyada "İyotlu tuz tiroit bezine zarar verir, sofrada iyotsuz tuz kullanılmalı" başlıklı bir haber görünce bu iddiayı dört kaynakta araştırdı.
| Kaynak | Yazarı ya da kurumu belli mi? | Tarihi var mı? | İddiayı destekliyor mu? |
|---|---|---|---|
| Resmî bir sağlık kurumunun internet sitesi | Evet | Evet | Hayır |
| 6. sınıf Fen Bilimleri ders kitabı | Evet | Evet | Hayır |
| İsimsiz bir forum yorumu | Hayır | Hayır | Evet |
| "Doğal tuz" satan bir firmanın reklam broşürü | Evet (firma) | Hayır | Evet |
Ece tabloya bakarak "İki kaynak iddiayı destekliyor, iki kaynak desteklemiyor. Bu yüzden iddia yarı yarıya doğrudur." sonucuna varmıştır. Ece'nin sonucu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Barış, bir hafta boyunca kendi alışkanlıklarını gözlemledi ve bir resim grafiğine dönüştürdü. Okul sağlık panosunda bu yaş için yeterli uykunun en az 9 saat olduğu yazıyor.
Grafikteki bilgilere göre Barış'ın denetleyici ve düzenleyici sistemlerinin sağlığı için yaptığı aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10