1. soru / 10
Bir dağ yamacında kaya çatlaklarına giren su geceleri donuyor, gündüz çözülüyor.
Uzun yıllar sonra kayadan küçük parçaların koptuğu gözleniyor. Bu gözlem toprak oluşumu hakkında hangi sonucu verir?
Toprağın nasıl oluştuğunu, hangi katman ve parçacıklardan meydana geldiğini gözlem verilerinden yararlanarak yorumlayacaksın.
Nasıl çözmek istersin?
Bir dağ yamacında kaya çatlaklarına giren su geceleri donuyor, gündüz çözülüyor.
Uzun yıllar sonra kayadan küçük parçaların koptuğu gözleniyor. Bu gözlem toprak oluşumu hakkında hangi sonucu verir?
Zeynep, bir kavanoza toprak ve su koyup çalkaladı, sonra bir gün hareketsiz bekletti.
Zeynep'in kavanozunda en altta hangi parçacıkların birikmesi beklenir?
Mert, avucuna aldığı toprağı parmaklarıyla ovuşturdu. Toprak pürüzlü hissedildi, taneler birbirine yapışmadan dağıldı. Büyüteçle bakınca taneler iri ve parlaktı.
Mert'in gözlemine göre bu toprak örneği büyük olasılıkla neyce zengindir?
Üç huniye aynı miktarda kum, bahçe toprağı ve kil konuldu. Her birine 100 mL su döküldü ve 10 dakika sonra altta biriken su ölçüldü.
Şekildeki verilere göre kil örneğinde toprakta kalan su kaç mL'dir ve kil için ne söylenebilir?
Bir ormanda yaprak örtüsü kaldırılınca altında koyu renkli, yumuşak bir toprak katmanı görüldü.
Bu katman koyu renkli olduğuna göre içinde en çok hangi madde bulunur?
Ela, yamaçtaki bir kaya çatlağında büyüyen fidanın çevresinde küçük kaya kırıntıları ve ince bir toprak tabakası gördü.
Ela'nın gözlemine göre fidanın kökleri toprak oluşumuna nasıl katkı yapmıştır?
Deniz, üç toprak örneğini inceleyip gözlemlerini tabloya yazdı.
| Örnek | Gözlem |
|---|---|
| 1 | Açık sarı renkli, taneleri iri ve tek tek ayrılıyor, su hızlı geçti. |
| 2 | Koyu kahverengi, içinde çürümüş yaprak parçaları var. |
| 3 | Kırmızımsı, çok ince taneli, ıslanınca yapışıyor, su geçmedi. |
Tablodaki gözlemlere göre örnekler sırasıyla hangi toprak bileşenleri bakımından zengindir?
Defne, bahçeden aldığı toprağı su dolu bir kavanoza koyup karıştırdı ve bir gün bekletti. Ardından gözlemlerini tabloya yazdı.
| Kavanozdaki yer | Gözlem |
|---|---|
| Dip | İri taş ve çakıl parçaları |
| Orta kısım | Kum taneleri |
| Üst kısım | Bulanık su |
| Su yüzeyi | Küçük yaprak ve kök parçaları |
Tablodaki gözlemlere göre Defne hangi sonuca ulaşır?
Bir dere yatağında taşların yuvarlak ve düzgün yüzeyli olduğu, dağdaki kaya parçalarının ise köşeli olduğu gözlendi.
Dere yatağındaki taşların yuvarlak olmasının nedeni nedir?
Üç farklı yerden alınan birer kaşık toprakta çürümüş yaprak parçaları sayıldı.
Şekle göre orman toprağında çorak topraktan kaç yaprak parçası fazla bulunmuştur?
Sonucun burada görünecek. Kalan soru: 10